Gy

W skrócie

• Początek / Koniec: Gy (Haute-Saône) → Vézelay (Yonne)
• Długość: ok. 212 km
• Etapy: 8 według podziału na portale (wersja nośna: 10, za pośrednictwem Avallon)
• Czas trwania: 8–10 dni
• Regiony: Burgundia-Franche-Comté — Haute-Saône, dolina Saony w pobliżu Gray, dolina Tille, Côte-d'Or, Auxois
• Wysokość: ok. 190–507 m — płaski początek, pagórkowata druga połowa
• Oznakowanie: żółta małża św. Jakuba na niebieskim tle, w Burgundii jako naklejka o wymiarach 6 × 6 cm
• Organizator: Association Franc-Comtoise du Chemin de Compostelle oraz Confraternité de Bourgogne (oba założone w 2000 r.)
• Połączenie: z Vézelay przez Via Lemovicensis — ok. 1 100 km do Saint-Jean-Pied-de-Port

Przegląd

Ten Jakobsweg Gy–Vézelay to zachodnia odnoga Szlaku Burgundzkiego — 212 kilometrów dla wszystkich, którzy chcą Gy wybrać Vézelay zamiast Le Puy. Z tej winiarskiej miejscowości, w której znajduje się pałac arcybiskupi, schodzi się w dół do Saône według Gray, w Château de Rosières z XV wieku przez granicę do Burgundii, przez dolinę rzeki Tille i przez zalesione wzgórza Côte-d'Or do Flavigny-sur-Ozerain oraz Semur-en-Auxois — a na koniec na wzgórze w Vézelay, gdzie przy bazylice Sainte-Marie-Madeleine zaczyna się jedna z czterech głównych francuskich tras. Na początku trasa jest płaska, w środkowej części pagórkowata, a końcowe wzniesienie sprawia wrażenie bramy.

Najpiękniejszą nazwę ta trasa nosi w pobliżu bractwa burgundzkiego: Chemin des Hongrois, szlak Węgrów — i żaden z jego organizatorów nie wyjaśnia, dlaczego. Poza tym nikt tu nie przypisuje sobie zasług, na które nie zasługuje: nie jest to szlak długodystansowy GR, nie ma wpisu w krajowej agencji ds. szlaków, lecz szlak łączący, który dwa razy w roku 2000 Założone stowarzyszenia regionalne oznaczają — żółtą muszlę na niebieskim tle, po stronie burgundzkiej w postaci małych kwadratowych naklejek o wymiarach sześć na sześć centymetrów, utrzymywanych przez wolontariuszy. Kto szuka samotności, znajdzie ją tu z góry zapowiedzianą.

719 r. – ufundowany, 866 r. – wypełniony relikwiami, w XII wieku przyćmiony przez Vézelay

Dwa etapy przed metą wchodzisz na Flavigny-sur-Ozerain w górę, a tam, w piwnicy, kryje się prawdziwa historia tej ścieżki. 719 funduje burgundzki szlachcic Wideradus Wczoraj opactwo Saint-Pierre — w swoim testamencie ujął to w jednym zdaniu: „J'ai construit un monastère sur mes propres fonds.”. 745 Sobór w Autun potwierdza to założenie, a 866 Do tego miejsca sprowadzono relikwie świętej Reine z Alise-Sainte-Reine. Wybudowano dla nich kryptę w stylu karolińskim, a pielgrzymi przybywali tu tłumnie. Krypta stoi do dziś.

Potem nastąpił upadek, a źródło wskazuje winowajcę: od XII wieku napływ pielgrzymów do Flavigny gwałtownie spadł — wyraźnie „z powodu konkurencji ze strony Vézelay”. Właśnie tam prowadzi ta trasa, podzielona na dwa etapy dziennego marszu: pokonasz trasę, która kosztowała Flavigny pielgrzymów. Żaden inny odcinek naszej sieci nie pozwala tak precyzyjnie, własnymi stopami, prześledzić rywalizacji między dwoma miejscami pielgrzymkowymi. Koniec opactwa nastąpił później i miał charakter świecki: 1791 sprzedano jako dobro narodowe, kościół rozebrano — pozostała krypta z 866 roku oraz manufaktura, która do dziś działa w budynkach klasztornych Anis de Flavigny produkuje. Relikwie w piwnicy, cukierki na parterze.

A sam Jakub? Na tej trasie wyróżnia się swoją nieobecnością — i mówimy to szczerze. Wielkie kościoły na tej trasie noszą nazwy Saint-Symphorien, Notre-Dame, Saint-Florent, Saint-Pierre, Saint-Lazare, a na mecie Sainte-Marie-Madeleine: nie ma wśród nich żadnego poświęconego Jakubowi, żadnego potwierdzonego bractwa św. Jakuba, żadnego szpitala pielgrzymiego noszącego jego imię. Szlak ten nie jest ugruntowaną drogą św. Jakuba, lecz jedynie drogą dojazdową — a właśnie jego nazwa pozostaje największą zagadką: dlaczego bractwo nadało mu Chemin des Hongrois Żadne ze źródeł nie wyjaśnia, dlaczego nazywa się tę drogę, a sąsiednią trasę przez Langres „chemin des Allemands”. Burgundia najwyraźniej nazwała swoje wschodnie drogi dojazdowe na cześć narodów, które nimi podróżowały — ale nikt nie wspomina, który Węgier tędy przechodził.

Inne nazwy

Trzy nazwiska, trzy perspektywy. Bractwo burgundzkie wytycza drogę jako Chemin des Hongrois — „Szlak Węgrów”, Gray–Lamargelle–Vézelay — i nie wyjaśnia pochodzenia tej nazwy; również równoległy „chemin des Allemands” z Langres przez Dijon do Cluny pozostaje niewyjaśniony. Dla Stowarzyszenia Franc-Comtoise jest to po prostu Wariant Vézelay na trasie, oznaczonej w eGuide jako etapy od 8a do 17a — litera „a” oznacza alternatywę. Z kolei Stowarzyszenie Turystyczne Haute-Saône nazywa go „trasą burgundzką”, w odróżnieniu od „trasy Franche-Comté”, która biegnie dalej do Le Puy-en-Velay. Jednego jednak nie jest: „Szlaku Burgundzkiego” — ta nazwa należy do głównej trasy przebiegającej przez Beaune i Cluny. W języku niemieckim najprościej jest opisać, czym jest ten szlak: łączy Gy z Vézelay.

Dla kogo to idealne rozwiązanie – a dla kogo raczej nie

Ta trasa jest dla Ciebie, jeśli jesteś już w drodze. Stanowi ona łącznik i pokazuje swoje atuty, gdy przybywasz z Alzacji lub Szwajcarii szlakiem burgundzkim i w Gy stajesz przed wyborem: Le Puy czy Vézelay. Jeśli wybierzesz Vézelay, czeka cię około 212 kilometrów spokojnej, autentycznej wędrówki przez departamenty Haute-Saône i Côte-d'Or — a na końcu jeden z czterech głównych francuskich punktów startowych, z wszystkim, co się tam zaczyna.

Szczerze mówiąc, ta trasa nie jest jednak dla ciebie, jeśli szukasz swojej pierwszej drogi Camino. Pięć z ośmiu etapów na trasie Portal ma ponad 29 kilometrów, a bractwo wyznaczyło na odcinku 180 kilometrów od Gray dokładnie dwanaście miejsc z noclegiem, a między Lamargelle a Flavigny-sur-Ozerain jest 27 kilometrów bez oznakowanego noclegu — takie luki planuje się z wyprzedzeniem, a nie w trakcie wędrówki. Również oznakowanie jest dziełem wolontariuszy: małe kwadratowe naklejki nie trzymają się wiecznie, a stowarzyszenia nie nadążają wszędzie w tym samym tempie — w lutym 2022 roku cztery z nich wyruszyły razem, aby odświeżyć oznakowanie w postaci muszli. Kto wyrusza bez śladu GPS i przewodnika, ten się tu zgubi.

Trasa i krajobraz

Trasa zaczyna się w Gy, miejscowości winiarskiej w departamencie Haute-Saône, nad którą góruje zamek arcybiskupów z Besançon — przez prawie siedem stuleci będący ich rezydencją. Na zachód droga prowadzi przez winnice i pola, przez Choye i Villefrancon, w dół do Saône według Gray, jedyne prawdziwe miasto w pierwszej połowie trasy: port rzeczny, który w XVI wieku stał się zamożny, z bazyliką pielgrzymkową na wzgórzu. Następnego dnia przekraczasz rzekę Saône, idziesz przez równinę — i docierasz do Château de Rosières z XV wieku: Tutaj kończy się Franche-Comté, a zaczyna Burgundia.

Następnie trasa zmienia swój charakter. Prowadzi przez Tille-Tal, przekracza dział wodny między Saoną a Sekwaną i wznosi się na zalesione wyżyny Côte-d'Or — rozległe lasy, w których przydrożne krzyże noszą nazwy takie jak Étoile de Ranti czy Étoile Noirot, a następnie najwyższy punkt o wysokości 507 metrów tuż przed Flavigny-sur-Ozerain. Stamtąd do Auxois: Semur-en-Auxois z zamkiem górującym nad rzeką Armançon, przeprawą przez Kanał Burgundzki, polami uprawnymi i winnicami — a na koniec strumieniem Le Cousin i końcowym podjazdem przez Saint-Père na wzgórze Vézelay. Cała trasa przebiega na wysokości od 190 do 507 metrów: nie są to góry, ale też nie jest to płaska droga.

Etapy, teren i stopień trudności

Portale obliczają trasę do 8. etap oraz około 56 godzin marszu — przy założeniu, że idzie się w tempie sportowym, ponieważ pięć dni to ponad 29 kilometrów. Association Franc-Comtoise dzieli tę samą trasę w swoim eGuide na dziesięć etapów i sam dodaje do tego kluczowe zdanie: „Étapes : elles ne sont qu'indicatives.” Etapy to tylko propozycje — wybierz te dziesięć, jeśli nie ścigasz się na czas. Pod względem technicznym nie ma tu żadnych trudności: Pierwsza połowa trasy jest płaska, druga pagórkowata, z ponad 600 metrami przewyższenia na etapie królewskim do Flavigny. To, co naprawdę musisz zaplanować, to nie podjazdy, ale nocleg. Wszystkie dane dotyczące etapów są zaokrąglone — wiążąca jest całkowita długość 212 km.

1. Gy → Gray (ok. 23 km) — Z wioski winiarskiej Gy przez Choye i Villefrancon z wartym zobaczenia zamkiem, następnie przez Velesmes-Échevanne i Ancier w dół do rzeki Saony; koniec etapu przy schronisku młodzieżowym w Gray. Ciągłe podjazdy i zjazdy, ale tylko 102 m przewyższenia.
2. Gray → Château de Rosières (ok. 22 km) — Ostatni dzień w departamencie Haute-Saône: w dół po schodach, przez rzekę Saône, a następnie po płaskim terenie przez Arc-lès-Gray, Nantilly, Bouhans-et-Feurg i Autrey-lès-Gray. Celem jest XV-wieczny zamek — zaczyna się Burgundia.
3. Château de Rosières → Villey-sur-Tille (ok. 30 km) — Na zachód przez Bourberain, przez rozległy las z punktami orientacyjnymi Étoile de Ranti, Étoile du Centre i Étoile Noirot, przez La Torcelle i wzdłuż kanału Marne–Saône w dół do doliny Tille.
4. Villey-sur-Tille → Lamargelle (ok. 29 km) — Pierwszy naprawdę pagórkowaty dzień: przez Luxerois, Saulx-le-Duc, Moloy i Frénois, przez zalesione wzgórza departamentu Côte-d'Or, 300 m przewyższenia, małe wioski z podstawowymi udogodnieniami.
5. Lamargelle → Flavigny-sur-Ozerain (ok. 30 km) — Etap królewski: 612 m przewyższenia, równomiernie rozłożone na poszczególne podjazdy, najwyższy punkt trasy na wysokości 507 m. Przez Chanceaux i Gissey-sous-Flavigny do opactwa Saint-Pierre we Flavigny.
6. Flavigny-sur-Ozerain → Semur-en-Auxois (ok. 20 km) — Krótki etap. Przez Pouillenay, Magny-la-Ville i Saint-Euphrône, przez spokojne tereny, z przeprawą przez Canal de Bourgogne. Semur-en-Auxois to najpiękniejsze miasto na trasie.
7. Semur-en-Auxois → Cussy-les-Forges (ok. 31 km) — Najdłuższy etap, prowadzący wyraźnie na zachód: dużo pól uprawnych, trochę lasów, winnice, trasa przebiega przez Bourbilly, Montberthault i Saint-André-en-Terre-Plaine. Start przy zamku w Semur, meta przy kościele w Cussy.
8. Cussy-les-Forges → Vézelay (ok. 30 km) — Ostatni dzień: przez Magny, Méluzien i Tharoiseau, kawałek wzdłuż potoku Le Cousin, przez lasek Buisson aux Loups, a następnie przez Saint-Père – końcowe podejście na wzgórze w Vézelay.

Wersja eGuide przeznaczona dla dostawców działa w dziesięć etapów i dwukrotnie zmienia kierunek: prowadzi przez dolinę Tille przez Til-Châtel oraz Is-sur-Tille zamiast przez Villey — oba szlaki ponownie łączą się w Moloy —, a na końcu przez Vieux-Château oraz Avallon zamiast jechać bezpośrednio do Vézelay. Avallon to dobrze skomunikowana alternatywa z dworcem kolejowym; zgodnie z tabelą Bruderschaft od Gray liczy się 180,7 kilometrów.

Najciekawsze atrakcje na trasie

• Zamek w Gy — przez prawie siedem stuleci rezydencja arcybiskupów Besançon: w 1259 r. oblężona i zniszczona, w latach 1439–1440 ponownie ufortyfikowana, w XVIII w. przebudowana przez kardynała Choiseul-Beaupré na rezydencję książęcą. Od 1922 roku obiekt ten posiada status zabytku historycznego.
• Bazylika Matki Bożej z Gray — Sanktuarium z figurą Matki Boskiej wyrzeźbioną z drewna dębowego w 1613 roku. W 1869 roku Rzym odrzucił wniosek o nadanie tytułu bazyliki, a zezwolił na to dopiero w 1907 roku po przedłożeniu przez kapucynów dokumentów obejmujących okres 170 lat; od 1948 roku nosi tytuł bazyliki. Wewnątrz znajduje się serce św. Pierre’a Fouriera, którego Richelieu wygnał w 1636 r. do Gray.
• Château de Rosières — XV-wieczny zamek, oficjalna brama wejściowa do Burgundii. Obecnie pensjonat z aż ośmioma miejscami noclegowymi: koniecznie należy zarezerwować miejsce z wyprzedzeniem.
• Kościół św. Florenta i św. Honorata w Til-Châtel — Kościół w Til jest wspomniany już w 801 roku; budowa romańska rozpoczęła się w XII wieku od prezbiterium. Od 1862 roku figuruje na liście zabytków (Monument historique) — na trasie bractwa prowadzącej przez dolinę rzeki Tille.
• Opactwo Saint-Pierre w Flavigny-sur-Ozerain — Założony w 719 r., z kryptą z czasów karolińskich, w której od 866 r. przechowywane są relikwie św. Reine. Obecnie w budynkach klasztornych działa manufaktura produkująca cukierki „Anis de Flavigny”: klasztor i fabryka cukierków pod jednym dachem.
• Kościół kolegiacki Notre-Dame w Semur-en-Auxois — Budowa rozpoczęła się w 1225 r.; północny portal, „Porte des Bleds”, posiada tympanon z XIII wieku przedstawiający niewiernego Tomasza i misję w Indiach.
• Kanał Burgundzki — historyczna szlak wodny Burgundii, obecnie wykorzystywany do rekreacji, który pokonaliśmy w ciągu krótkiego dnia na odcinku między Flavigny a Semur.
• Ostatni podjazd do Vézelay — Po pokonaniu odcinka wzdłuż potoku Le Cousin ścieżka prowadzi przez Saint-Père w górę na wzgórze. Na szczycie stoi bazylika Sainte-Marie-Madeleine i tam zaczyna się nowa ścieżka.

Jak pielgrzymi trafiają na tę drogę

Prawie wszyscy, którzy tu przechodzą, przybywają ze Wschodu — przez Jakobsweg Héricourt–Beaune, który biegnie z Alzacji i Szwajcarii przez departament Haute-Saône. W Gy, 108 kilometrów od Héricourt, w samym środku tej trasy, znajduje się rozdroże. Związek Turystyczny departamentu Haute-Saône opisuje to rzeczowo: „At Gy, the Burgundy route heads towards Vézelay, while the Franche-Comté route continues towards Le Puy-en-Velay.”. Kto skręci w lewo, idzie do Le Puy, a stamtąd dalej trasą Via Podiensis; kto skręca w prawo, wybiera tę trasę. Autor przewodnika ujął to równie zwięźle: „À partir de Gy (70), continuer vers Gray, à l'Ouest, avant d'entrer en Bourgogne au château de Rosières (21) pour rejoindre Vézelay.”.

Najczęściej wykorzystywanym dojazdem do tego korytarza jest Voie d'Alsace, która biegnie ze Strasburga i Bazylei i łączy się z trasą w Héricourt. Jeśli chcesz rozpocząć wędrówkę bezpośrednio w Gy: miejscowość ta nie posiada stacji kolejowej — dojedziesz przez Besançon lub Vesoul, a ostatni odcinek pokonasz autobusem lub taksówką. Warto wcześniej zadzwonić do biura turystycznego Monts de Gy: w miejscowości znajdują się cztery miejsca noclegowe dla pielgrzymów, ale żadne z nich nie jest dużym schroniskiem. Samo biuro przypomina: „n'oubliez pas votre crédenciale !”

Kontynuować pielgrzymkę?

Ta trasa nie kończy się w Vézelay, lecz przechodzi dalej. U góry, przy bazylice Sainte-Marie-Madeleine, zaczyna się Via Lemovicensis — szlak Voie de Vézelay, o długości około 1 100 kilometrów do Saint-Jean-Pied-de-Port, oznaczony jako GR 654 oraz dodatkowo europejskim symbolem muszli. Jest to jeden z czterech głównych historycznych szlaków francuskich, który tuż za Vézelay stawia cię przed kolejnym wyborem: przez La Charité-sur-Loire i Nevers lub przez Bourges — obie odnogi łączą się ponownie dopiero w Gargilesse-Dampierre.

Od Saint-Jean-Pied-de-Port trasę przejmuje Camino Francés przez Pireneje do Santiago de Compostela. A gdybyś w Gy zdecydował się pójść w drugą stronę, przeszedłbyś przez Beaune i Cluny do Le Puy-en-Velay i tam dołączyłbyś do Via Podiensis dotarli. Obie trasy prowadzą do Santiago — tyle tylko, że omijają Masyw Centralny z różnych stron.

Przygotowanie i kwestie praktyczne

Ten dobry okres przypada na kwiecień i październik. Trasa przebiega na wysokości od 190 do 507 metrów — śnieg nie stanowi problemu, ale leśne odcinki w Côte-d'Or stają się duszne w środku lata, a późną jesienią błotniste. Najprzyjemniejsze są wiosna i wrzesień, a we wrześniu winnice wokół Gy i Semur prezentują się najpiękniej.

W bagażu należy zabrać dwóch przewodników. Ci Confraternité de Bourgogneudostępnia bezpłatnie w formacie PDF swoją tabelę miejscowości Gray–Vézelay zawierającą skumulowaną liczbę kilometrów oraz oznaczenia miejsc noclegowych; jej szczegółowy przewodnik w wersji papierowej kosztuje 12 euro (stan na sierpień 2026 r.). Association Franc-ComtoiseW Belfort od 2007 roku wydawany jest przewodnik „eGuide”, w którym ten odcinek jest oznaczony jako etapy od 8a do 17a. Oba stowarzyszenia powstały w 2000 roku, a ich członkowie działają na zasadzie wolontariatu — należy więc liczyć się z pewnymi lukami. Książeczka pielgrzyma (Credencial) wydaje AF-CCC; zamów go wcześniej przez internet, aby dotarł do Ciebie na czas przed rozpoczęciem wędrówki. Nawet hotel Pinocchio w Gy oferuje swoją „prix spécial pélerin sur présentation de la crédenciale” wyłącznie po okazaniu tego dokumentu.

Pamiętaj też, żeby przed startem pobrać trasy GPS — naklejki nie będą trzymać się wiecznie. Dzięki Aplikacja Camino Ninja możesz czuć się bezpiecznie — ma ona na pokładzie kompletną trasę, a ty sam ustalasz etapy podróży i od razu planujesz odpowiednie miejsca noclegowe.

Ile kosztuje cię ta droga

Spodziewaj się od 35 do 55 euro dziennie, jeśli nocujesz w gîtes i chambres d’hôtes (stan na sierpień 2026 r.). To francuskie ceny, a nie hiszpańskie: nie ma tu sieci tanich schronisk dla pielgrzymów, tylko prywatni gospodarze, zakwaterowanie gminne i małe hotele. W Gy nocleg w Gîte de la Fontaine kosztuje 40 euro z częściowym wyżywieniem przy dwunastu miejscach; w Château de Rosières nocujesz w zamku z XV wieku — łącznie osiem łóżek, stąd odpowiednio wyższa cena i konieczność wcześniejszej rezerwacji. To, co naprawdę może cię tutaj kosztować, to luki w rezerwacjach: jeśli między Lamargelle a Flavigny nie ma wolnego łóżka, zapłacisz za taksówkę. Na pewno musisz uwzględnić w budżecie dwie pozycje — credencial wydawany przez AF-CCC oraz 12 euro za burgundzki papierowy przewodnik. Bezpłatna tabela w formacie PDF udostępniona przez bractwo nie zastępuje go: pokazuje ona odległości w kilometrach i miejsca noclegowe, ale nie zawiera opisu trasy.

Dojazd

Na początek: Gy leży w dolinie Ognon i nie ma tam stacji kolejowej. Dojeżdża się tam pociągiem TGV lub TER do Besançon-Viotte lub Do zobaczenia później a ostatnie około 30 kilometrów pokonujesz autobusem lub taksówką; informacje dotyczące regionu można uzyskać za pośrednictwem platformy Mobigo. Wielu pielgrzymów i tak przybywa pieszo — przez Jakobsweg Héricourt–Beaune z Héricourt lub, zaczynając dalej na wschód, przez Voie d'Alsace ze Strasburga i Bazylei.

O celu: W samym Vézelay również nie ma stacji kolejowej. Najbliższa znajduje się Sermizelles–Vézelay, oddalone o 10 kilometrów, z autobusami wahadłowymi w górę do wioski; Avallon znajduje się w odległości 20 kilometrów i można do niego dotrzeć pieszo szlakiem GR 13, Auxerre 50 kilometrów z połączeniami do Paryża. Ci, którzy idą dalej, w ogóle nie potrzebują pociągu: od bazyliki zaczyna się Via Lemovicensis. Biuro Stowarzyszenia Szlaków znajduje się w Vézelay przy ulicy Saint-Pierre 24.

• Dojazd na miejsce startu: pociągiem TGV/TER do Besançon-Viotte lub Vesoul, a następnie autobusem lub taksówką do Gy; rozkłady jazdy dostępne na stronach [bahn.de](https://www.bahn.de) i [sncf-connect.com](https://www.sncf-connect.com).
• Powrót z miejsca docelowego: z dworca kolejowego Sermizelles-Vézelay (10 km, autobus wahadłowy) lub Avallon (20 km) przez Auxerre lub Dijon w kierunku Paryża i Niemiec.
• Autobusy regionalne: Region Burgundia-Franche-Comté korzysta z platformy Mobigo.
• Stowarzyszenia prowadzące: Credencial i eGuide na stronie [af-ccc.fr](https://www.af-ccc.fr), przewodniki po Burgundii na stronie [st-jacques-bourgogne.org](https://st-jacques-bourgogne.org).