Všeruby Way

W skrócie

• Początek / Koniec: Praga, Stare Miasto (przy bazylice św. Jakuba Większego) → Przełęcz Všerubský koło miejscowości Všeruby, przy drodze przełęczowej, gdzie zaczyna się Wschodniobawarski Szlak św. Jakuba
• Długość: 204,8 km — trasa ta to oficjalna trasa Všerubská operatora, zweryfikowana etap po etapie na śladzie trasy
• Różnica wysokości: ↗ 3 264 m / ↘ 3 034 m — 15,9 m na kilometr, ale bez ani jednej góry: największe przewyższenie w dowolnym 5-kilometrowym odcinku wynosi 219 metrów, resztę stanowią dziesiątki niewielkich wzniesień
• Czas trwania: 7–9 dni — realistycznie 9 do 10; kto planuje 7 dni, ma przed sobą trzy dni po ponad 32 kilometry
• Oznakowanie: żółta muszla na niebieskim tle oraz paski w barwach KČT (czerwony, niebieski, zielony, żółty), oznaczona międzynarodowo jako I 24 — czeski raport pielgrzymkowy chwali: „po naprosto dokonale značených cestách”, czyli po absolutnie perfekcyjnie oznakowanych szlakach
• Kościoły św. Jakuba: trzy — Praga, Zbraslav, Nepomuk, wszystkie bezpośrednio przy trasie; „od Jakuba k Jakubovi”, od Jakuba do Jakuba — tak nazywa to pewna czeska pątniczka
• Trasa dojściowa: Szlak Zittau Way z Görlitz kończy się przy tej samej bazylice w Pradze, przed której drzwiami zaczyna się ta trasa
• Połączenie: Wschodniobawarska Droga św. Jakuba do Regensburga, Eichstätt i Neresheim zaczyna się bezpośrednio w punkcie końcowym tej trasy
• Charakter: Niskie góry bez szczytów, trzy miejsca pielgrzymkowe, brak zarejestrowanych schronisk dla pielgrzymów — wcześniejsza rezerwacja i zapasy prowiantu na cały dzień to konieczność, a nie tylko zalecenie

Przegląd

Ta droga nie zaczyna się w Pradze — zaczyna się przy drzwiach: bezpośrednio przed Bazilika sv. Jakuba Většího na Starym Mieście. I spełnia to, co obiecują drzwi: trzy kościoły św. Jakuba na odcinku 204,8 kilometrów, wszystkie położone bezpośrednio przy szlaku — Praga, Zbraslav, Nepomuk. Pewna czeska pątniczka podsumowuje to w czterech słowach: „od Jakuba k Jakubovi” — od Jakuba do Jakuba. Pod drugim z tych kościołów znajduje się klasztor Aula Regia, który w 1292 roku ufundował Wacław II i uczynił miejscem pochówku Przemyślidów: piętnaście pochówków królewskich w latach 1305–1419, rok przed zbezczeszczeniem grobów przez husytów. I właśnie tam, w Zbraslavie, trasa zmienia kierunek: szesnaście kilometrów wzdłuż brzegu Wełtawy z przewyższeniem 53 metrów — a następnie dwadzieścia kilometrów przez Brdy z przewyższeniem 517 metrów. Od tego miejsca trasa przebiega inaczej i tak pozostaje aż do Bawarii.

Najważniejszą rolę odgrywa tu człowiek. Na 0,9. kilometrze Most Karola znajduje się zaledwie kilka minut drogi od trasy — to właśnie z niego 20 marca 1393 r. zrzucono wikariusza generalnego Jana z Pomuku. Na 137. kilometrze mijasz kościół św. Jakuba w jego rodzinnym mieście, Nepomuku. A na koniec przechodzisz do kraju, którego jest on również patronem: Jan z Nepomuku, kanonizowany 19 marca 1729 r., około 66 000 wizerunków na całym świecie, patron Czech i Bawarii — na trasie prowadzącej z Czech do Bawarii. Od mostu przez dom rodzinny do drugiej ojczyzny, w tej kolejności, na odcinku 205 kilometrów. Po drodze: najważniejsze miejsce pielgrzymek maryjnych w Czechach, położone kilka minut od trasy, trzydzieści mumii pod kościołem jezuitów oraz obraz Matki Boskiej, który w 1685 roku zaczął krwawić — a którego grupę krwi określił w 1985 roku hematolog.

Obroniona w 1040 r., zamknięta w 1948 r., ponownie otwarta w 1990 r. — przełęcz, w której dwie drogi płynnie się łączą

Grzbiet graniczny Lasu Czeskiego wznosi się tu wszędzie powyżej tysiąca metrów. Przełęcz Všerubský průsmyk leży na wysokości 430 m. To właśnie to zagłębienie — i dlatego od tysiąca lat przechodziło tędy wszystko, co tylko chciało: handlarze, wojska, pielgrzymi. 22/23 sierpnia 1040 r. książę Břetislav I bronił tej przełęczy za pomocą palisad i łuczników przeciwko królowi Henrykowi III; jego elitarny oddział pod dowództwem hrabiego Werinhara został „nieoczekiwanie zasypany strzałami”, a sam Werinhar poległ. Kronikarz Kosmas stanowczo odmówił opisania tej rzezi. Pełna historia wygląda następująco: Břetislav odniósł zwycięstwo w 1040 roku — a w 1041 roku przegrał ten konflikt na gorszych warunkach. Zgodnie z tradycją kazał on wznieść na polu bitwy drewniany kościół św. Wacława: kostel sv. Václava w Brůdku, obecnie najstarszy zachowany kościół św. Wacława w Czechach — podczas prac remontowych znaleziono tam „ogromną ilość ludzkich kości”. Znajduje się niecałe półtora kilometra od trasy, warto więc zrobić tam mały objazd ostatniego dnia, a każdy metr tej drogi jest tego wart.

Potem przełęcz zapisała datę niemal w każdym stuleciu: 1431: po bitwie pod Domažlicami pokonana armia krzyżowców wycofała się właśnie tędy. 1765/66: Maria Teresa, zgodnie z traktatem granicznym z 1764 roku, ustawiła swoje kamienie graniczne — stoją one do dziś. 4 maja 1945 r. we Všerubach poddały się oddziały niemieckie. A potem pojawił się najdłuższy wpis: W latach 1948–1989 przełęcz była zamknięta, przez 41 lat jako część żelaznej kurtyny. Od 1996 roku we Všerubach stoi pomnik poświęcony tym, którzy mimo wszystko próbowali w tamtych latach przekroczyć granicę i zginęli. W 1990 roku przejście zostało ponownie otwarte.

A teraz to, co sprawia, że ta droga jest wyjątkowa w naszej sieci. 15 czerwca 2003 r. pierwszy czeski odcinek został oficjalnie włączony do zachodnioeuropejskiej sieci szlaków św. Jakuba; 16 lipca 2004 r. po tamtej stronie zainaugurowano Wschodniobawarską Drogę św. Jakuba — a ta dosłownie opiera się na tej tutaj: „Wschodniobawarska Droga św. Jakuba stanowi kontynuację południowej czeskiej odnogi Drogi św. Jakuba, która prowadzi z Pragi do granicy czesko-niemieckiej w miejscowości Všeruby.” Obie drogi płynnie przechodzą jedna w drugą — dokładnie w tym miejscu, przez które przez 41 lat nikt nie przedostał się. Obok stoi Jakubský kámen, kamień z wyrytą liczbą: 2 826. Tyle jeszcze stąd do Santiago.

Inne nazwy

W języku czeskim ta trasa nazywa się Všerubská svatojakubská cesta lub w skrócie Všerubská trasa — po miejscowości przygranicznej Všeruby (w języku niemieckim historycznie Neumark) oraz Všerubský průsmyk, przełęcz Neumarker. Po stronie bawarskiej nosi nazwę, którą nadał mu sąsiad: tam nazywa się go „czeskim wariantem południowym” Wschodniobawarskiej Drogi św. Jakuba — tak brzmi dosłowny opis na jego stronie w Wikipedii. Na arenie międzynarodowej znany jest jako Route I 24; ten sam numer nosi równoległa trasa do Železnej, która jest północną z dwóch zachodnich tras praskich. Jeśli chodzi o długość, podaje się 205, 206, a nawet 214 kilometrów — zmierzono jednak 204,8: Sami ponownie obliczyliśmy trasę i potwierdziliśmy plan etapów operatora etap po etapie. Trasa, którą wskazujemy, jest trasą oficjalną. I jeszcze jedna wskazówka, która pozwoli ci uniknąć objazdów: w Czechach są dwie miejscowości o nazwie Všeruby — to, o którym tu mowa, w powiecie Domažlice przy przełęczy granicznej, oraz drugie Všeruby (Wscherau) na północ od Pilzna. Kto korzysta z nawigacji, powinien zwrócić uwagę na powiat.

Dla kogo to idealne rozwiązanie – a dla kogo raczej nie

Ta trasa jest dla Ciebie, jeśli szukasz szlaku z motywem przewodnim: trzy kościoły św. Jakuba, wszystkie położone bezpośrednio przy trasie, a pomiędzy nimi 205 kilometrów czeskich średnich gór, z których prawie każde stulecie od 1040 roku ma swoją datę przy szlaku. Idealna również, jeśli lubisz pokonywać różnicę wysokości, ale nie chcesz zdobywać szczytów: 3 264 metrów przewyższenia, a największe przewyższenie na dowolnym pięciokilometrowym odcinku wynosi 219 metrów — zmęczenie narasta stopniowo, a nie gwałtownie. I idealna, jeśli przeszedłeś już Zittau Way: Praga jest łącznikiem między nimi — tymi samymi drzwiami kościoła.

Szczerze mówiąc, to jednak nie jest miejsce dla ciebie, jeśli spodziewasz się sieci schronisk — nie ma tu żadnej. W 45 miejscowościach nasza baza danych notuje zero zarejestrowanych schronisk dla pielgrzymów; czescy pielgrzymi, którzy opisują swoją wędrówkę, szukają noclegu dzień wcześniej za pośrednictwem portali rezerwacyjnych („Prawie każdy z nas szukał wcześniej noclegu przez booking.com”) — a w razie potrzeby śpią pod wiatą: „My też spaliśmy pod wiatą, kiedy nic nie znaleźliśmy.” Nie jest to też miejsce dla Ciebie, jeśli chcesz zatrzymać się po drodze: operator pisze o całym etapie, że „po drodze nie ma możliwości zatrzymania się”, a jedna z pątniczek podsumowuje tę trasę zdaniem zakończonym wykrzyknikiem: „Po cestě není žádné restaurační zařízení, takže jídlo s sebou!” — Po drodze nie ma żadnych lokali gastronomicznych, więc trzeba zabrać ze sobą jedzenie. I ta trasa nie jest dla ciebie, jeśli uparcie zaplanowałeś siedem dni: 204,8 kilometra w siedem dni oznacza na tej trasie trzy dni, w których trzeba pokonać ponad 32 kilometry. Prawidłowa odpowiedź to od dziewięciu do dziesięciu. Takie obliczenia należy wykonać wcześniej, a nie w trakcie podróży.

Trasa i krajobraz

W Zbraslavi droga skręca, a ty czujesz to w nogach. Pierwsze 16,1 kilometra biegnie wzdłuż Wełtawy, wyprowadzając z Pragi — łącznie 53 metry różnicy wysokości, mijając Rynek Starego Miasta, Most Karola, klasztor Emauzy i pod Wyšehradem; w pobliżu Zbraslava, niecały kilometr od Ciebie, Berounka wpada do Wełtawy i to już cała „znajomość” z Berounką na tej trasie. Następnie Brdy: 517 metrów różnicy wysokości na dwudziestu kilometrach, leśne grzbiety, stawy, mało ludzi. Przez Dobříš (381 m) szlak wspina się dalej w głąb regionu górniczego wokół Příbramu (528 m), gdzie kilka minut od trasy wznosi się Svatá Hora, i osiąga najwyższy punkt na 105,9 kilometrze: 791 metrów na grzbiecie góry Třemšín — sam szczyt o wysokości 827 metrów znajduje się dobre pół kilometra dalej; jest widoczny, można do niego dotrzeć, ale nie leży na trasie.

Od Třemšína szlak biegnie przez Plánická vrchovina — lasy bukowe, płaskowyże na wysokości od 550 do 630 metrów, a pomiędzy nimi Kasejovice, Nepomuk i Plánice —, aż przy Klatovach opada do 418 metrów. Podšumaví wynosi go jeszcze raz na wysokość 718 metrów na 192. kilometrze, a potem trasa prowadzi w dół do Všerubský průsmyk. A przełęcz to prawdziwa atrakcja tego krajobrazu: grzbiet graniczny w Lesie Czeskim wznosi się tu wszędzie powyżej tysiąca metrów — na przełęczy jest to 430. Dlatego właśnie w tym miejscu od 1040 roku pisze się historia, i dlatego też było ono zamknięte w latach 1948–1989. Podsumowując: 44 procent trasy przebiega na wysokości powyżej 500 metrów, ale tylko 2 procent – powyżej 700 — niskie góry bez szczytów, niekończące się fale. To, co czytasz na stronach organizatorów, a co nie zgadza się z rzeczywistością: trasa nie biegnie wzdłuż doliny Berounki, a Karlštejn leży dobre 7 kilometrów od trasy. Oba miejsca to cele wycieczek, a nie punkty na trasie.

Etapy, teren i stopień trudności

Operator dzieli trasę na dziesięć etapów o długości od 10 do 27 kilometrów, do tego dochodzi 16-kilometrowy odcinek wstępny od praskiej bazyliki św. Jakuba do Zbraslava — najbardziej płaski odcinek, jaki ma do zaoferowania Szlak św. Jakuba, a jednocześnie śródmiejska trasa praska z dwoma kościołami św. Jakuba do odwiedzenia w ciągu jednego przedpołudnia; kto musi zaoszczędzić czas, może skrócić trasę autobusem lub pociągiem. Podane poniżej odległości pochodzą z mapy Camino Ninja i są skalibrowane dokładnie na 204,8 km: dziesięć etapów od Zbraslavi daje 189,0 km, reszta to praski odcinek wstępny. Przy planowaniu trasy najważniejsza jest przede wszystkim jedna rzecz: najtrudniejszy dzień to etap dziewiąty — a siódmy etap, na którym nie ma żadnego miejsca na postój.

1. Praga (bazylika św. Jakuba) → Zbraslav — ok. 15,8 km — praski prolog: płasko wzdłuż Wełtawy, z dwoma kościołami św. Jakuba w jedno przedpołudnie; można go skrócić autobusem lub pociągiem.
2. Zbraslav → Kytín — ok. 25,2 km — tutaj trasa zaczyna się stromo wznosić: 517 metrów różnicy wysokości w górę w kierunku Brd, przez Jíloviště i Černolice. Kompleks barokowy Skalka znajduje się 1,5 km od trasy.
3. Kytín → Dobříš — ok. 10,6 km — w dół do Dobříša; rokokowy pałac znajduje się kilka minut od szlaku.
4. Dobříš → Příbram / Svatá Hora — ok. 24,2 km — przez Holšiny i Bukovą u Příbramě; w pobliżu celu, kilka minut drogi stąd, znajduje się najważniejsze miejsce pielgrzymkowe ku czci Matki Bożej w Czechach.
5. Příbram → Rožmitál pod Třemšínem — ok. 21,5 km — dzień górniczy, przez Bohutín i Vysoká u Příbramě; pałac Rožmitál znajduje się tuż przy trasie.
6. Rožmitál → Kasejovice — ok. 24,1 km — najwyżej położony dzień: przez grzbiet Třemšína (791 m, najwyższy punkt trasy) w dół do synagogi w Kasejowicach.
7. Kasejovice → Nepomuk — ok. 15,6 km — najspokojniejszy dzień, głównie w dół przez Dvorec (stacja kolejowa tuż przy trasie) do miasta, w którym urodził się Jan Nepomucen; trzeci kościół św. Jakuba, tuż przy trasie.
8. Nepomuk → Plánice — ok. 17,1 km — przez lasy bukowe wyżyny Plánická vrchovina. ⚠️ Według operatora po drodze nie ma żadnej możliwości zatrzymania się na posiłek — zabierz ze sobą prowiant na cały dzień.
9. Plánice → Klatovy — ok. 15,3 km — przez Habartice (626 m) w dół do miasta królewskiego z 1260 r.: Czarna Wieża, katakumby, krwawiący cudowny obraz. Zaplanuj krótki etap — miasto wymaga czasu.
10. Klatovy → Kdyně — ok. 25,3 km — najdłuższy etap i jeden z najbardziej stromych, z przewyższeniem 474 m, przez Soustov (wariant Koráb, +9,5 km) i Branišov (najwyższy punkt etapu: 718 m).
11. Kdyně → Všeruby / Všerubský průsmyk — ok. 10,1 km — najkrótszy i najbardziej nasycony etap: Tanaberk, wycieczka do Brůdka, Jakubský kámen — a po 204,8 kilometrach meta przy drodze przełęczowej, gdzie zaczyna się Wschodniobawarska Droga św. Jakuba.

Kto ma dziewięć dni, może dołączyć praski odcinek wstępny do pierwszego etapu (w sumie 41 km — lub do Jíloviště, 25 km) i połączyć trasę Nepomuk → Klatovy; ten podwójny dzień ma jednak 32,4 kilometra, 624 metry przewyższenia i brak możliwości postoju po drodze — należy spakować pełen zapas prowiantu i zarezerwować z wyprzedzeniem nocleg w Klatovach. Siedem dni jest teoretycznie możliwe, ale wymaga pokonania trzech dni po ponad 32 kilometry: to marsz, a nie pielgrzymka, i pochłania wszystko, co znajduje się na tej trasie między kilometrami — a jest tego naprawdę dużo. Dziewięć do dziesięciu dni to właściwy wybór na tę trasę.

Najciekawsze atrakcje na trasie

• Bazylika św. Jakuba Większego, Praga (km 0) — trasa zaczyna się tuż przed drzwiami praskiej bazyliki św. Jakuba. Przy tym samym kościele kończy się szlak Zittau Way: w naszej sieci Praga nie jest miastem, lecz drzwiami kościoła.
• Kościół św. Jakuba Starszego, Zbraslav (km 16, bezpośrednio przy trasie) — drugi kościół św. Jakuba i miejsce pochówku Przemyślidów: klasztor Aula Regia, ufundowany w 1292 r. przez Wacława II („Náš dvůr na Zbraslavi…od nynějška vám trvalým právem věnujeme”), piętnaście pochówków królewskich w latach 1305–1419, w 1420 r. zbezczeszczony przez husytów, odnaleziony dopiero w latach 70. XX wieku.
• Obszar barokowy Skalka (km 36, 1,5 km od trasy) — Kaplica Kryštofa Dientzenhofera z lat 1692/93, której wnętrze imitowało jaskinię: stalaktyty na suficie, kamyki rzeczne na podłodze. W latach 50. XX wieku podkopana w wyniku wydobycia rudy żelaza, w 2019 roku uznana za „Zabytek Roku”.
• Zamek w Dobříżu (km 52, kilka minut od trasy) — w 1630 r. zakupiony przez Bruno Mansfelda za 40 000 guldenów, spłonął w 1720 r., w latach 1745–1765 odbudowany przez Francuza i Włocha jako pałac w stylu rokokowym o planie w kształcie podkowy; po 1945 r. przez prawie pięćdziesiąt lat pełnił funkcję domu pisarzy, w 1998 r. zwrócony właścicielom.
• Svatá Hora, Příbram (km 76, kilka minut od trasy) — najważniejsze miejsce pielgrzymek maryjnych w Czechach: od 1647/48 r. rozbudowywane przez jezuitów pod kierownictwem Carlo Lurago do rangi sanktuarium, w 1658 r. Svaté schody, ok. 1727 r. podwójne schody autorstwa Kiliána Ignáca Dientzenhofera, w 1732 r. koronacja cudownego obrazu, tytuł bazyliki mniejszej nadany przez Piusa X. Pod koniec XIX wieku przybywało od 20 000 do 25 000 pielgrzymów na główne święto 7 lipca — a z rynku w Příbramie prowadzi w górę 365 stopni, po jednym na każdy dzień roku. Legendę założycielską (rycerz Malovec, XIII wiek) podważył już barokowy historyk Balbín — w 1643 roku w dąb uderzyła błyskawica.
• Muzeum Górnicze w Březové Hory (km 78, 1,1 km od trasy) — to właśnie tutaj w 1875 roku szyb Vojtěch osiągnął głębokość 1 000 metrów, stając się prawdopodobnie pierwszą kopalnią na świecie, która tego dokonała; w XIX wieku z tych kopalń pochodziło 97,7 procent srebra i ołowiu z całych Austro-Węgier.
• Rožmitál pod Třemšínem (km 97) — zamek znajduje się tuż przy drodze. A kilka minut dalej, w Starym Rožmitale, kantor Jakub Jan Ryba skomponował w 1796 r. „Česká mše vánoční” — kantor o imieniu Jakub, tuż obok Drogi św. Jakuba.
• Kasejovice (km 121) — synagoga z okresu późnego baroku, mieszcząca 66 miejsc dla mężczyzn i 45 dla kobiet, cmentarz żydowski po raz pierwszy wspomniany w 1669 r., muzeum w synagodze — w samym centrum miejscowości liczącej 1 300 mieszkańców.
• Nepomuk (km 137) — kulminacyjny punkt trasy: kostel sv. Jakuba Většího bezpośrednio przy trasie, w mieście, w którym urodził się Jan z Nepomuka († 20 marca 1393 r., kanonizowany 19 marca 1729 r.) — około 66 000 wizerunków na całym świecie, patron Czech i Bawarii. Dobre pół kilometra dalej znajduje się zamek Zelená Hora, miejsce odkrycia „Rukopis zelenohorský” (1817), którego autentyczność jest kwestionowana od ponad 200 lat — od 2025 r. zamknięty z powodu prac renowacyjnych.
• Plánice (km 154, tuż przy trasie) — dom, w którym urodził się František Křižík, „czeski Edison” i wynalazca lampy łukowej; 1,7 km dalej znajduje się kościół pielgrzymkowy w Nicovie, dzieło Kiliána Ignáca Dientzenhofera, 1717–1726 — monumentalna budowla położona w małej wiosce.
• Klatovy (km 169) — Miasto królewskie z 1260 roku, które na odcinku stu metrów może pochwalić się trzema superlatywami: Černá věž (1547–1555, 81,6 m) tuż przy ścieżce; kościół jezuitów z katakumbami (pochówki w latach 1676–1783, obecnie widoczne są 30 naturalnie zmumifikowanych zwłok); oraz cudowny obraz, który 8 lipca 1685 r. zaczął krwawić z czoła — w 1985 roku główny hematolog szpitala w Klatovach zidentyfikował tę substancję: krew ludzka grupy AB. Kwestia pozostaje otwarta, plamy są nadal widoczne.
• Tanaberk (km 198, ok. 100 m dalej) — kościół pielgrzymkowy św. Anny na wysokości 613 metrów: owalny plan, lipy pamiątkowe, Droga Krzyżowa z 14 kamiennymi stacjami z 2017 roku. Ostatnia stacja pielgrzymkowa przed Bawarią.
• Brůdek (km 203, niecałe 1,5 km od trasy) — ten kostel sv. Václava, zbudowany zgodnie z tradycją w 1040 roku przez Břetislava I na polu bitwy, uważany jest za najstarszy zachowany kościół św. Wacława w Czechach; podczas prac remontowych znaleziono „ogromną ilość ludzkich kości”. Warto tu zajrzeć — to najlepszy punkt na trasie.
• Všeruby (km 204) — Kościół św. Michała Archanioła (1628–1650), kamienie graniczne z czasów Marii Teresy z lat 1765/66, pomnik kapitulacji z 4 maja 1945 r., pomnik Trzeciego Ruchu Oporu (1996) poświęcony osobom zabitym na granicy w latach 1948–1989 — oraz Jakubský kámen z liczbą 2 826: tyle kilometrów dzieli nas stąd od Santiago.

Jak pielgrzymi trafiają na tę drogę

Klasyczny dojazd to cała droga: Zittau Way wychodzi z Görlitz i kończy się przy tej samej bazylice w Pradze, przed której drzwiami zaczyna się ta trasa — kto przejdzie obie trasy jedna po drugiej, pokona 397 kilometrów od Nysy aż do Bawarii i w Pradze nie będzie musiał nawet zmieniać strony ulicy. A ponieważ trasa Zittau Way łączy się w Görlitz z węzłem czterokierunkowym, łańcuch ten sięga dalej: tam kończą się Camino Dolnosląska z Dolnego Śląska oraz Via Regia Polska, tam zaczyna się Via Regia Deutschland — a 55 kilometrów dalej, w Bautzen, rozpoczyna się Jakobsweg Sachsen.

W samej Pradze znajduje się drugi początek przy tym samym kościele: Železná Way, trasa siostrzana, również zaczyna się przy bazylice św. Jakuba i biegnie przez 259 kilometrów aż do granicy bawarskiej w Tillyschanz. Obie trasy rozchodzą się jeszcze na terenie miasta — Železná prowadzi lewym brzegiem Wełtawy, a Všeruby przez Modřany i Zbraslav. Dla tych, którzy się wahają: trasa Železná jest o 54 kilometry dłuższa i na kilometr nieco bardziej pagórkowata (17,6 w porównaniu z 15,9 metrów różnicy wysokości); trasa Všeruby oferuje trzy kościoły św. Jakuba oraz miejsca pielgrzymkowe. Kto chce przejść wyłącznie tę trasę, powinien dotrzeć do Pragi drogą lądową lub samolotem – więcej szczegółów w sekcji „Dojazd”.

Kontynuować pielgrzymkę?

Tak — i to bez żadnej przerwy: na końcu tej trasy, przy drodze przełęczowej w przełęczy Všerubský průsmyk, zaczyna się Ostbayerische Jakobsweg — dokładnie tam, gdzie kończy się ta. Został oddany do użytku 16 lipca 2004 r. i biegnie na odcinku 312 kilometrów przez Eschlkam, Neukirchen beim Heiligen Blut, Regensburg oraz Eichstätt do Neresheim — i opisuje się jako kontynuację właśnie tej trasy: „Wschodniobawarska Droga św. Jakuba stanowi kontynuację czeskiej południowej odmiany Drogi św. Jakuba, która prowadzi z Pragi do granicy czesko-niemieckiej w miejscowości Všeruby”. Tutaj kończą się Czechy, tutaj zaczyna się Bawaria, a szlak tego nie zauważa.

W Neresheim łańcuch przekazuje pałeczkę Jakobsweg Nürnberg–Ulm, z Ulm prowadzi Oberschwäbische Jakobsweg do Konstancji, tam zaczyna się szwajcarska Via Jacobi — i w pewnym momencie, za Genewą i Le Puy, stoisz na Camino Francés do Santiago. Kamień we Všerubach wskazuje liczbę, która jeszcze przed tobą: 2 826 kilometrów. Kto natomiast woli najpierw pokonać trasę siostrzaną, wraca do Pragi i idzie Železná Way — te same drzwi kościoła, inna granica.

Przygotowanie i kwestie praktyczne

Oznaczenia i dokumenty: żółta muszla na niebieskim tle, a do tego paski barw KČT w kolorach czerwonym, niebieskim, zielonym i żółtym, zmieniające się w poszczególnych odcinkach; certyfikowana przez KČT od 2018 roku. W jednej z czeskich relacji z pielgrzymki chwalono „po naprosto dokonale značených cestách” — absolutnie doskonale oznakowane szlaki. Mimo to: weź ze sobą aplikację Camino Ninja — zawiera ona kompletną trasę tego szlaku —, ponieważ kolory pasków się zmieniają, a w lasach Plánickiej Wyżyny nie ma nikogo, kogo można by zapytać. Książeczkę pielgrzyma wydaje operator; czeska sieć obejmuje ponad 100 punktów stemplowych, a na tej trasie znajdują się one we wszystkich miejscowościach etapowych — na przykład w Muzeum příhraničí w Kdyni.

Wyżywienie — kwestia, w której ta trasa nie pozostawia miejsca na sentymentalizm. Operator podaje dosłownie, że na odcinku Nepomuk → Plánice „po drodze nie ma możliwości postoju”, a czeska pątniczka tak podsumowuje całą trasę: „Po cestě není žádné restaurační zařízení, takže jídlo s sebou!” To nie jest przesada — Brdy i wyżyna Plánická są słabo zaludnione. Woda i jedzenie na cały dzień, każdego dnia. W Příbramie, Nepomuku, Klatovach i Kdyni jest wszystko; a pomiędzy nimi często nic.

Zakwaterowanie i terminy: Nie ma sieci schronisk — w naszej bazie danych nie ma żadnych zarejestrowanych schronisk dla pielgrzymów w 45 miejscowościach. Operator podaje ceny noclegów dla pielgrzymów w miejscowościach na trasie w przedziale od 250 do 800 CZK; w Nepomuku pielgrzymów przyjmuje Arciděkanství. Jak wygląda to w praktyce wśród czeskich pielgrzymów: „Téměř každý jsme si den předen hledali ubytování přes booking.com” – a w razie potrzeby „Taky jsme spali pod přístřeškem, když jsme nic nenašli”. Zarezerwuj z wyprzedzeniem — na tej trasie nie jest to zalecenie, lecz sposób postępowania. Najlepszy okres: od maja do października; na wysokościach w okolicy 190. kilometra śnieg może utrzymywać się nawet do kwietnia. Etapy do Příbramu i Klatov należy zaplanować jako krótkie: Katakumby i Svatá Hora są obiektami z przewodnikiem — kto dotrze tam po godz. 16:00, zobaczy te dwie główne atrakcje szlaku tylko z zewnątrz. Najłatwiej jest zaplanować poszczególne dni bezpośrednio w aplikacji Camino Ninja i od razu zarezerwować noclegi.

Ile kosztuje cię ta droga

Czechy to ta tańsza strona tej trasy. Jeśli chodzi o zakwaterowanie, operator podaje od 250 do 800 CZK za osobę za noc (stan: sierpień 2026 r.) — w przeliczeniu około 10–32 euro; ta różnica wynika z różnicy między ceną za nocleg w plebanii a w hotelu. Należy się spodziewać od 25 do 40 euro (ok. 610–970 CZK) dziennie wraz z wyżywieniem, jeśli sam przygotowujesz posiłki i nocujesz w pensjonatach — w Pradze pierwszego wieczoru raczej trochę więcej. Przy dziewięciodniowym pobycie wychodzi więc na około 250–400 euro (ok. 6 100–9 700 CZK) na miejscu, plus dojazd i powrót. Co kosztuje i na co warto wydać pieniądze: zwiedzanie katakumb w Klatowach, Muzeum Górnictwa w Březové Hory wraz z kolejką kopalnianą oraz zamek w Dobříšu. A na czym oszczędzasz, bo po prostu tego nie ma: transport bagażu, opłaty za noclegi, systemy rezerwacyjne.

Dojazd

Do Pragi możesz przyjechać z dowolnego miejsca — z lotniska im. Václava Havla lub pociągiem przez Drezno, Wiedeń, Norymbergę lub Monachium. Punkt startowy znajduje się w samym sercu Starego Miasta: z dworca głównego (Praha hl. n.) do punktu 0 jest niecały kilometr — wysiadasz z pociągu i po kwadransie stoisz przed bazyliką św. Jakuba. Ci, którzy przybywają pieszo, docierają trasą Zittau Way, która kończy się przy tym samym kościele.

Wracając z mety, masz dwie możliwości. Po stronie czeskiej: wrócić pieszo 10 kilometrów do Kdyně (stacja kolejowa znajduje się kilka minut od trasy) i pojechać pociągiem przez Domažlice do Pilzna i Pragi. Po stronie bawarskiej: przez przełęcz do Eschlkam, a stamtąd dalej do Furth im Wald — dworzec znajduje się przy międzynarodowej linii kolejowej łączącej Pragę z Regensburgiem i Monachium. Ci, którzy kontynuują pielgrzymkę, nie potrzebują tego: Wschodniobawarska Droga św. Jakuba zaczyna się dokładnie tam, gdzie kończy się twój ostatni krok.

• Dojazd na miejsce startu: Do Pragi samolotem (lotnisko im. Václava Havla) lub pociągiem (Drezno, Wiedeń, Norymberga, Monachium); z dworca Praha hl. n. → do bazyliki św. Jakuba Większego można dojść pieszo w kwadrans.
• Powrót z miejsca docelowego: Kdyně (stacja kolejowa kilka minut od szlaku) → Domažlice → Pilzno → Praga; lub przez przełęcz do Furth im Wald, skąd można dojechać pociągiem w kierunku Regensburga, Monachium i Pragi.
• Pośrednie punkty wejścia koleją: Dobříš (kilka minut od trasy), Příbram (niecały kilometr), Nepomuk/Dvorec (bezpośrednio przy trasie — na odcinku Plzeň–České Budějovice), Klatovy (nieco ponad 1 km, bezpośrednie połączenia kolejowe do Plzeň/Pragi) oraz Kdyně (kilka minut). Trasę można zatem wyraźnie podzielić na dwie części — naturalnym punktem środkowym jest Nepomuk.