Camino Wielkopolska

W skrócie

• Początek / Koniec: Mogilno → Głogów
• Długość: 291,5 km
• Czas trwania: 11–14 dni (11 oficjalnych etapów)
• Oznakowanie: biała muszla św. Jakuba z czerwonym krzyżem na niebieskim tle, żółte strzałki; oznaczone wyłącznie w kierunku Santiago
• Dojście: w Mogilnie kończy się Camino Polaco — miejsce przekazania to ten sam plac kościelny
• Kontynuacja: w Głogowie obowiązki przejmuje Camino Dolnosląska W kierunku Zgorzelca/Görlitz
• Charakter: łatwa trasa historyczna przez tereny, na których powstała Polska — długie etapy, brak sieci schronisk, wiele dokumentów

Przegląd

Szlak Camino Wielkopolska ma najlepsze alibi ze wszystkich dróg św. Jakuba: jego przebieg jest opisany drukiem od 1563 roku, w pierwszym europejskim przewodniku podróżnym. Na 291,5 kilometra idziesz z Mogilna przez ziemię, na której powstała Polska — Gniezno z Drzwiami Gnieźnieńskimi i pięcioma koronacjami królewskimi, jezioro Lednica, gdzie według legendy ochrzczono kraj, Poznań z najstarszą katedrą w Polsce i grobami pierwszych władców — a potem przez protestancką Wielkopolskę Komeńskiego aż nad Odrę, gdzie czeka Głogów. Gór tu nie ma: najwyższy punkt trasy ma wieżę widokową, żeby w ogóle dało się go zauważyć.

Powiedzmy sobie szczerze: jedenaście oficjalnych etapów ma średnio po 26 kilometrów, brakuje sieci schronisk wzorowanych na hiszpańskim modelu, a przez Poznań idzie się chodnikami zamiast polnymi drogami. Za to logistyka działa tu jak rzadko gdzie indziej — dworce kolejowe w Gnieźnie, Poznaniu, Lesznie i Głogowie ułatwiają każdy początek trasy i każdy podział —, a połączenia są płynne: na początku Camino Polaco na placu kościelnym w Mogilnie, z tyłu przejmuje Camino Dolnosląska w Głogowie. Kto pokona wszystkie trzy trasy jedna po drugiej, przebywa około tysiąca kilometrów od granicy z Litwą do granicy z Niemcami.

Inne nazwy

W języku polskim ta trasa nazywa się Wielkopolska Droga św. Jakuba — Wielkopolski Szlak św. Jakuba —, którego organizator skraca nazwę do „Droga Wielkopolska”, oraz Camino Wielkopolska to międzynarodowa hybryda: hiszpańskie słowo, polski krajobraz. Warto przyjrzeć się dokładniej podanym odległościom, bo inaczej można się zdziwić: „około 235 km”, o których mowa w polskich źródłach, to nie różnica w ocenie, lecz inna trasa pomiarowa — liczą od Gniezna i pomijają pierwsze 47 kilometrów. Pełna trasa Mogilno–Głogów wynosi w naszej bazie danych tras 291,5 kilometra. I jeszcze jedna pomyłka: w Murowanej Goślinie odgałęzia się Droga Lubuska w kierunku zachodnim. Kto tam skręci w złą stronę, nie dotrze do Głogowa, lecz po 250 kilometrach do Frankfurtu nad Odrą.

Dla kogo to idealne rozwiązanie — a dla kogo raczej nie

Ta trasa jest dla Ciebie, jeśli wolisz historię od pokonywania różnic wysokości. Na odcinku 291,5 kilometrów rozciągają się zabytki związane z powstaniem Polski: opactwo w Mogilnie z jedną z najstarszych krypt sklepionych w kraju, Gniezno z arcybiskupstwem z 1000 roku i brązowymi drzwiami, chrzcielnica w Ostrowie Lednickim, Poznań z katedrą z 968 roku — a jako dodatek jedyne drukowane źródło dotyczące trasy w polskiej sieci, autorstwa Jörga Gail, z 1563 roku. Idealna propozycja również dla wszystkich, którzy lubią suchą pogodę: w Wielkopolsce średnia roczna suma opadów wynosi zaledwie 523 milimetry, czyli około 13 procent mniej niż w pozostałej części Polski, a najbardziej suche są właśnie pojezierza, które odwiedzisz w pierwszym tygodniu. A kto chce wypróbować długodystansowe wędrówki bez gór, nigdzie nie znajdzie lepszych warunków – najwyższy „szczyt” ma 145 metrów wysokości i jest na nim wieża widokowa.

Szczerze mówiąc, ta trasa nie jest dla ciebie, jeśli potrzebujesz krótkich etapów. Jedenaście etapów, średnio po 25,8 kilometra, pięć dni powyżej 28, najdłuższy 32 — a tylko jeden, liczący 18 kilometrów, jest naprawdę krótki. Nie ma sieci schronisk; nocujesz na przemian w klasztorze, schronisku młodzieżowym, parafii, agroturystyce i hotelu, a przed przyjazdem musisz zadzwonić. Krajobraz to tereny rolnicze, a nie widok z pocztówki: pola uprawne, aleje, sosny, a pomiędzy nimi jeziora. A jeden dzień jest po prostu nieprzyjemny — przejście przez Poznań chodnikami wzdłuż ruchliwych ulic, a do tego za Rogalinkiem kilkaset metrów drogi wojewódzkiej bez pobocza. Kto szuka długiego odcinka ciszy, ten na Camino Polaco w lepszych rękach.

Trasa i krajobraz

Zaczynasz w Mogilno, gdzie Camino Polaco kończy się po 638 kilometrach, a kościół św. Jakuba, jak podaje operator, stanowi „miejsce styku dwóch szlaków pielgrzymkowych”. Pierwsze dni poświęcone są na Szlak Piastowski: przez Duszno i tamtejszą wieżę widokową do Trzemeszno, przez kościół św. Jakuba w Niechanowie do Gniezno — Brama z brązu, grób Adalberta, koronacje królów. Następnie trasa biegnie na zachód przez Pojezierze w kierunku Pola Lednickie nad jeziorem Lednica, gdzie znajduje się Ostrów Lednicki z pałacem Mieszka I, a następnie przez sanktuarium maryjne w Dąbrówce Kościelnej do Puszcza Zielonka: Cysterski w Owińskiej, Dziewicza Góra, dwa drewniane kościoły.

Od Poznań wszystko zmienia się dwukrotnie. Najpierw pojawia się miejski krajobraz — osiem kilometrów nadbrzeżnej ścieżki prowadzącej do jeziora Malta, a następnie Wyspa Katedralna z katedrą z 968 roku, hospicjum joannitów z 1170 roku oraz kościół Mariacki ze znaleziskiem muszli; Stare Miasto to jedna z opcji, główna trasa kończy się przy gotyckim kościele św. Jakuba w Głuszynie na obrzeżach miasta. Potem znów robi się spokojnie i płasko: wzdłuż Warty przez Rogalinek (pałac i tysiącletnie dęby w Rogalinie stanowią poboczną wycieczkę), do drewnianego kościoła w Żabnie, do opactwa benedyktynów Lubiń. Ostatnie trzy dni trasy prowadzą przez protestancką Wielkopolskę — Osieczną z trzema wiatrakami typu Bock, Leszno, miasto Komenskiego, Wschowa z pierwszym w Polsce cmentarzem poza murami miasta — a na koniec na wałach przeciwpowodziowych Odry w kierunku Głogów, gdzie w tym samym mieście zaczyna się kolejna trasa.

Etapy, teren i stopień trudności

Oficjalny podział wygląda następująco: jedenaście etapów z Mogilna do Głogowa, trasa o długości niecałych 26 kilometrów — i tym razem średnia odzwierciedla większy dystans: Tylko pierwszy etap jest krótki, pięć z nich ma 28 kilometrów lub więcej, a najdłuższy – 32. Kto wytrzyma te jedenaście dni, dotrze do celu, ale Gniezno i Poznań zobaczy tylko przelotnie. Realistyczne są od 13 do 14 dni: długie etapy podzielone na przemyślane przystanki — w Niechanowie, Dąbrówce Kościelnej, Rąbieniu, Osiecznej i Konradowie zawsze znajdziesz nocleg i powód, by się zatrzymać — oraz po jednym pełnym dniu na zwiedzanie Gniezna i Poznania. Pod względem technicznym trasa nie stanowi żadnego wyzwania; wyzwaniem są długie dni, asfaltowe drogi wokół Poznania oraz pytanie, gdzie wieczorem znajdzie się łóżko.

1. Mogilno → Trzemeszno — 18 km (min. 4,5 godz.) — Przez Stawiska, Gozdawę, Izdby, Duszno (wieża widokowa na wałach Wydartowskiego, 167 m), Wydartowo, Folusz i Niewolno. Początek trasy przy opactwie benedyktynów w Mogilnie (romańska krypta z XII w., od 2014 r. zakonnicy kapucyni) oraz przy późnogotyckim kościele św. Jakuba (~1511) — „miejscu styku dwóch szlaków pielgrzymkowych”. Cel: bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Trzemesznie. Trasa przebiega przez cały czas równolegle do czerwonego szlaku turystycznego; drogi polne między Wyrobkami a Duszno oraz między Wydartowem a Niewolnem, poza tym drogi lokalne o niewielkim natężeniu ruchu.
2. Trzemeszno → Gniezno — 29 km (min. 8 godz.) — Przez Miaty, Krzyżówkę, Huby, Nową Wiosnę Niechanowską, Marysin, Niechanowo (kościół św. Jakuba z rzeźbą muszli) i Goczałkowo. „Przez jednolite tereny rolnicze Wielkopolski oraz rozległe lasy”; do Witkowa trasę wyznacza czerwony szlak turystyczny, a dalej prowadzą mało uczęszczane drogi lokalne. Cel: Bazylika Prymasowska w Gnieźnie oraz Muzeum Powstania Państwa Polskiego z muszlą pielgrzymkową.
3. Gniezno → Pola Lednickie — 25 km (min. 7 godz.) — Przez Piekary, Braciszewo, Rzegnowo, Żydówko, Siemianowo, Waliszewo (drewniany kościół św. Katarzyny z XVIII w.) i Imiołki. Tereny uprawne, tylko krótki odcinek lasu między Waliszewem a Imiołkami; po deszczu odcinek Braciszewo–Rzegnowo może być uciążliwy ze względu na wysoką trawę. Cel: Brama Ryba, a także Dziekanowice (Muzeum Pierwszych Piastów, Park Etnograficzny) oraz Ostrów Lednicki — miejsce odkrycia najstarszej polskiej muszli pielgrzymkowej.
4. Pola Lednickie → Murowana Goślina — 29 km (min. 9 godz.) — Przez Skrzetuszewo, Głębokie, Charzewo, Sroczyn, Turostowo (miejsce odpoczynku z wiatą), Dąbrówka Kościelna (sanktuarium maryjne z figurą św. Jakuba i tablicą informacyjną), Głęboczek i Boduszewo, a następnie do Puszczy Zielonka. Pierwszy odcinek leśny wymaga dobrej orientacji w terenie — należy zabrać ze sobą mapę. Cel: kościół św. Jakuba w Murowanej Goślinie, będący jednocześnie punktem początkowym Drogi Lubuskiej do Słubic/Frankfurtu nad Odrą.
5. Murowana Goślina → Kobylnica — 24 km (min. 6 godz.) — Przez Owińskę (kompleks klasztoru cystersek, założony w 1250 r., barokowy kościół z lat 1720–1728, renesansowy kościół św. Mikołaja z 1574 r., klasycystyczny pałac z lat 1804–1806), Dziewicza Góra (145 m, wieża widokowa), Kicin (drewniany kościół św. Józefa, połowa XVIII w.) oraz Wierzenica (drewniany kościół św. Mikołaja). Dalej przez Puszczę Zielonkę, obok Bolechowa.
6. Kobylnica → Poznań-Głuszyna — 23 km (min. 5,5 godz.; plus ok. 3 godz. na zwiedzanie) — Przez Gruszczyn do Poznania: 8 km wygodnej ścieżki pieszo-rowerowej do Jeziora Maltańskiego, następnie do Poznania-Malty (kościół św. Jana Jerozolimskiego), Ostrów Tumski z katedrą i kościołem Mariackim (miejsce odkrycia średniowiecznego znaleziska muszli), jako wariant — Stare Miasto, a na koniec gotycki kościół św. Jakuba w Głuszynie. Głównie chodniki wzdłuż ruchliwych ulic; ostatnie 3 km przed Głuszyną to droga gruntowa. Miejscami noclegowymi są schroniska młodzieżowe w Kobylnicy i Głuszynie.
7. Poznań-Głuszyna → Żabno — 23 km (min. 5,5 godz.) — Przez Kubalin, Rogalinek (drewniany kościół św. Michała), Sowiniec i Baranowo. Trasa spokojna i płaska. Wycieczka poboczna: Rogalin — pałac Raczyńskich z parkiem krajobrazowym i dębami rogalinskimi, „jeden z największych i najcenniejszych zespołów rezydencyjnych w Wielkopolsce”; w zasięgu ręki znajdują się również: Mosina oraz Muzeum Arkady’ego-Fiedlera w Puszczykowie. Cel: drewniany kościół św. Jakuba w Żabnie (XVIII w.). Uwaga: kilkaset metrów bardzo ruchliwej drogi wojewódzkiej bez pobocza za Rogalinkiem.
8. Żabno → Lubiń — 32 km (min. 8 godz.) — Najdłuższy etap szlaku. Przez Przylepki, Manieczki (kościół w stylu klasycystycznym, ufundowany przez Józefa Wybickiego), Krzyżanowo, Błociszewo (kolumna św. Rocha z wizerunkiem świętego w stroju pielgrzymim, kościół św. Michała), Rąbiń (gotycki kościół św. Piotra i Pawła, XV–XVI w., z dwiema stacjami Drogi Krzyżowej z Kopaszewa na ścianie zewnętrznej), Dalewo (kościół św. Adalberta), Mościszki i Bieżyna. Cel: opactwo benedyktynów w Lubini z romańskim kościołem św. Leonarda.
9. Lubiń → Leszno — 28 km (min. 7 godz.) — Przez Krzywiń (gotycki kościół św. Mikołaja z XIII w. z późnorenesansowym wyposażeniem z pierwszej połowy XVII w.), Miąskowo, Świerczyna (drewniany kościół św. Łukasza, głównie w stylu późnego baroku) oraz Osieczna (kościół klasztoru franciszkanów św. Walentego, kościół Trójcy Świętej jako dawny kościół simultanowy, zamek z XV w., trzy wiatraki typu Bock, cmentarz ewangelicki). Cel: Leszno z barokowym ratuszem.
10. Leszno → Wschowa — 24 km (min. 6 godz.) — Przez Święciechów (kościół św. Jakuba z XV w., wiatrak typu „Bock” z 1878 r.), Trzebiny (zamek z parkiem krajobrazowym, XVII w.), Niechłód (drewniany kościół Wszystkich Świętych z XVIII w.), Wincentowo i Osowa Sień (kościół św. Fabiana i Sebastiana z XIV/XV w.). Historyczne pogranicze między Wielkopolską a Śląskiem, „niegdyś ważny szlak handlowy między Królestwem Polskim a Saksonią”; z Leszna ulicą Ducha Świętego, następnie drogami polnymi, leśnymi ścieżkami, alejami dębowymi i jesionowymi. Cel: Wschowa z cmentarzem ewangelickim z 1609 r.
11. Wschowa → Głogów — 29 km, z wariantem przez Przyczynę Górną 32 km (min. 8 godz.) — Z Wschowa przez bramę w murach miejskich, przez Przyczynę Górną (kościół św. Jerzego, XIV w.), Konradowo (kościół św. Jakuba z zadaszoną wiatą dla pielgrzymów), Zamysłów (kościół św. Marii Magdaleny, 1752 r.), Wilków (kościół św. Jana Nepomucena) i Klucze; na koniec wzdłuż wałów przeciwpowodziowych nad Odrą do Głogowa — odbudowana starówka, kościół kolegiacki (XV–XVI w.). Po drodze kaplice i dwa średniowieczne krzyże pokutne. Tutaj trasa przechodzi w Camino Dolnosląska.

Kto chce przejść tylko główny odcinek, zaczyna w Gnieźnie — to około 235 kilometrów, które polskie źródła podają jako oficjalną długość trasy, co zajmuje dziesięć dni zamiast dwunastu. Jedenasty etap ma oficjalną trasę przez Przyczynę Górną (32 zamiast 29 km), a szósty – trasę przez Stare Miasto w Poznaniu.

Odnotowano w 1153 r., wydrukowano w 1563 r., ponownie oznaczono w 2006 r.

Każda odtworzona trasa Szlaku św. Jakuba musi uzasadnić swój przebieg — ta trasa może to zrobić udokumentować. W 1563 roku Jörg Gail, nauczyciel z Augsburga, opublikował swoje „Raißbüchlin” – pierwszy samodzielny przewodnik turystyczny w literaturze niemieckiej, zawierający 95 europejskich odcinków szlaku pielgrzymkowego do Santiago. Jako trzecią trasę przebiegającą przez Polskę wymienia on linię„z Kujaw i Gniezna przez Poznań, Głogów i Zgorzelec do Pragi” — Słowo po słowie trasa, którą tu pokonujesz. Żadna inna polska Droga św. Jakuba nie ma czegoś takiego: drukowanego źródła opisującego jej przebieg, czterysta lat zanim ktokolwiek musiał użyć słowa „rekonstrukcja”.

Jeszcze ciekawsze jest to, komu zawdzięcza swój początek. Kościół św. Jakuba w Mogilnie został ufundowany przez ród Pałuka — ten sam ród, którego rycerz Zbylut w 1153 roku zlecił sporządzenie najstarszego zachowanego oryginalnego dokumentu w Polsce. A kiedy kancelaria króla Piotra IV z Aragonii w dniu 15 kwietnia 1379 r. który odnotował pierwszych czterech znanych z imienia i nazwiska polskich pielgrzymów do Santiago, jednym z nich był Świętosław z Szubina — skarbnik Poznania, kasztelan Kalisza, pochodzący z Pałuki. Trasa rozpoczyna się przy kościele należącym do rodziny jego pierwszego pielgrzyma. O tym, że rzeczywiście odbywały się tu wędrówki, świadczy również sama ziemia: spośród ośmiu muszli pielgrzymich, które znaleziono w całej Polsce, pochodzi dwa z tej trasy — jedna pochodzi z grobu na Ostrowie Lednickim, ma otwory do zawieszenia na szyi i została przywieziona przez osobę, która około 1300 roku przebywała w Santiago, a druga pochodzi z kościoła Mariackiego na Wyspie Katedralnej w Poznaniu.

Potem nastąpiła długa przerwa: Prusy likwidowały kolejno klasztory — klasztor joannitów w Poznaniu w 1832 r., w Mogilnie w 1833 r., Lubina w 1834 r., Trzemeszna w 1842 r. —, a w 1945 r. spłonęły katedra w Gnieźnie, katedra w Poznaniu oraz kolegiata w Głogowie. Powrót ten opatrzony jest datą i pieczęcią urzędową: w lipcu 2006 Zainstalowano pierwsze tablice z muszlami, a w listopadzie 2006 roku w kościele św. Adalberta w Poznaniu otwarto szlak pod patronatem ministra kultury. Od tego czasu biała muszla z czerwonym krzyżem ponownie wisi tam, gdzie Jörg Gail przypuszczałby, że znajdowała się w 1563 roku — co dwieście pięćdziesiąt metrów, wyłącznie w kierunku Santiago.

Najciekawsze atrakcje na trasie

• Mogilno — Opactwo benedyktynów z jedną z najstarszych krypt sklepionych w Polsce; ufundowane w 1065 roku przez Bolesława Śmiałego, a w 1179 roku papież Aleksander III zezwolił na pochówki osób świeckich w tym miejscu. Tuż obok znajduje się późnogotycki kościół św. Jakuba (~1511) należący do rodu Pałuków — rodu, który w 1153 r. sporządził najstarszy oryginalny dokument w Polsce. Od 2014 r. w klasztorze mieszkają kapucyni.
• Gniezno — 7 marca 1000 roku Otton III i Bolesław Chrobry spotkali się przy grobie św. Adalberta; pięć koronacji królewskich później wciąż wiszą tu brązowe drzwi z lat 1160–1180: lewe skrzydło wykonano z jednego odlewu, prawe składa się z 24 części, a na 18 reliefach przedstawiono życie św. Adalberta. W Muzeum Powstania Państwa Polskiego znajduje się muszla pielgrzymkowa z jeziora Lednica.
• Ostrów Lednicki und die Pola Lednickie — wyspa z pałacem Mieszka I, dwiema chrzcielnicami oraz tezą muzeum, że w 966 roku symbolicznie ochrzczono tu całą Polskę. W latach 30. XX wieku na cmentarzysku znaleziono najstarszą w kraju muszlę pielgrzymkową — z otworem do zawieszenia na szyi, pochodzącą od powracającego z Santiago pielgrzyma z około 1300 roku; miejsce to oznacza symboliczny grób. Nad brzegiem od 1997 roku stoi Brama Ryba, brama rybna trzeciego tysiąclecia.
• Puszcza Zielonka — wielki las pod Poznaniem, z klasztorem cystersek w Owińskiej (założonym w 1250 r.), Dziewiczą Górą wraz z wieżą widokową o wysokości 145 metrów oraz drewnianymi kościołami w Kicinie i Wierzenicy.
• Poznań — najstarsza katedra w Polsce, wzniesiona w 968 roku z kamienia polnego i granitu; wykopaliska z 1946 roku doprowadziły do odkrycia domniemanych grobów Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Dwieście metrów dalej znajduje się kościół Mariacki ze znaleziskiem muszli, a naprzeciwko niego kościół św. Jana — ufundowany w 1170 roku jako hospicjum „dla pielgrzymów i wędrowców”, jedna z pierwszych ceglanych budowli w Polsce. Etap kończy się przy gotyckim kościele św. Jakuba w Głuszynie, który od 1296 r. pełnił funkcję kolegiaty.
• Rogalin (wycieczka) — ponad 1 400 dębów szypułkowych w parku krajobrazowym; trzy najsłynniejsze to Lech, Czech i Rus. Rus ma obwód 9,15 metra, liczy około 800 lat i jest tym samym najstarszym dębem w Polsce. Czech obumarł w 1992 roku, ale mimo to nadal stoi.
• Lubiń — jedno z zaledwie trzech czynnych opactw benedyktyńskich w Polsce, założone około 1070 roku; „Annales Lubinenses” odnotowują poświęcenie ołtarza w 1145 roku, a badacze do dziś spierają się, czy Gallus Anonymus, pierwszy kronikarz Polski, był tu mnichem. W 1834 r. zlikwidowana przez Prusy, od 1924 r. ponownie zamieszkana, od 2010 r. ponownie funkcjonująca jako opactwo.
• Leszno, Osieczna und Wschowa — zakątek protestancki: w 1628 roku Comenius przybył do Leszna wraz z 1 500 czeskimi uchodźcami wyznaniowymi i napisał tu „Janua linguarum reserata”, zanim pożar miasta w 1656 roku strawił jego bibliotekę. W Osiecznej na wzgórzu stoją trzy wiatraki typu „Bock” (najstarszy z 1761 r., jedyny w kraju), a we Wschowie znajduje się cmentarz ewangelicki z 1609 r. — jeden z pierwszych w Europie poza murami kościelnymi, a od 1973 roku pierwsze w Polsce lapidarium.

Jak pielgrzymi trafiają na tę drogę

Trasa ta posiada najczystszy odcinek dojazdowy w całej polskiej sieci: Camino Polaco kończy się po 638,8 kilometrach w Mogilnie — pierwszej miejscowości na tej trasie. Nie zmieniasz ani środka transportu, ani dnia, a jedynie nazwę szlaku; strona internetowa organizatora nazywa kościół św. Jakuba w Mogilnie dosłownie „miejscem spotkania dwóch szlaków pielgrzymkowych”. Kto wyruszył z litewskiej granicy, ma za sobą dwie trzecie trasy — a wraz z tym szlakiem i jego połączeniem pozostało mu jeszcze około 450 kilometrów do granicy niemieckiej.

Większość osób dołącza bezpośrednio do trasy: Mogilno leży przy linii kolejowej Poznań–Toruń, a z Poznania można się tam dostać w nieco ponad półtorej godziny; najbliższym międzynarodowym lotniskiem jest Poznań-Ławica. A ponieważ po drodze znajdują się stacje kolejowe w Gnieźnie, Poznaniu, Lesznie i Głogowie, wielu pokonuje tylko połowę trasy — kto zaczyna w Gnieźnie, pokonuje słynne 235 kilometrów i oszczędza dwa dni.

Kontynuować pielgrzymkę?

I Głogów tutaj kończy się ta droga i zaczyna się następna: Ta Camino Dolnosląska rozpoczyna się w tym samym mieście i prowadzi przez Jakubów do Zgorzelca nad Nysą, pokonując dystans 160 kilometrów. Jest to najbardziej historyczne połączenie, jakie Polska ma do zaoferowania — 24 lipca 2005 roku otwarto tam pierwszą polską trasę Jakuba, rok przed powstaniem szlaku, który właśnie ukończyłeś. Oba szlaki razem tworzą dokładnie tę trasę, którą Jörg Gail opisał w druku z 1563 roku: z Kujaw przez Poznań i Głogów do Zgorzelca, a dalej w kierunku Pragi.

Po drugiej stronie Nysy, w Görlitz, zadanie przejmują Via Regia w Niemczech W kierunku Erfurtu i Vachy — a od Bautzenu Saksoński Szlak św. Jakuba. W połowie trasy znajduje się również rozgałęzienie: w Murowanej Goślinie zaczyna się Droga Lubuska, około 250 kilometrów od Słubic i Frankfurtu nad Odrą, według organizatora „najkrótsza trasa pielgrzymkowa z Wielkopolski na zachód”. A ta Via Regia Polska przebiega przez Polskę wzdłuż południowej linii od Jarosławia do Görlitz — nigdzie nie przecina tej trasy, ale kończy się nad tą samą rzeką graniczną.

Przygotowanie i kwestie praktyczne

Najlepsze pory to Od maja do września, najprzyjemniej jest w czerwcu i wrześniu. Wielkopolska to najsuchszy zakątek kraju — średnia roczna suma opadów wynosi 523 milimetry, a na równinach jeziornych, które odwiedzisz w pierwszym tygodniu, jest jeszcze mniej. To sprzyja wędrówkom, ale utrudnia nawadnianie się: na długich polnych drogach między Gnieznem a Lednicą jest mało cienia, a jeszcze mniej miejsc, gdzie można się napić — zabierz ze sobą więcej wody, niż można by się spodziewać w Europie Środkowej. Po deszczu odcinek za Braciszewem staje się jednak uciążliwy, ponieważ trawa jest wysoka.

Szlak jest oznakowany znakiem z 2006 roku — biała małża św. Jakuba z czerwonym krzyżem na niebieskim tle — oraz żółte strzałki, tak jak w Hiszpanii; norma wymaga umieszczenia znaku co 200–250 metrów, a oznakowanie wskazuje wyłącznie kierunek na Santiago. Dwa odcinki wymagają jednak szczególnej uwagi: pierwszy fragment trasy przez Puszczę Zielonkę (organizator wyraźnie zaleca korzystanie ze szczegółowej mapy) oraz przejście przez Poznań. Pobierz trasy GPS — camino.net.pl udostępnia je dla każdego etapu.

Tak jak na wszystkich szlakach św. Jakuba, potrzebujesz Książeczka pielgrzyma (Credencial) do stempli z parafii, klasztorów i muzeów. Polski Paszport Pielgrzyma wydaje stowarzyszenie „Przyjaciele Dróg św. Jakuba w Polsce” (można go nabyć m.in. w Poznaniu oraz na Rynku w Gnieźnie); po pokonaniu 100 kilometrów pieszo otrzymujesz certyfikat. Zamów paszport online co najmniej dziesięć dni przed wyjazdem, aby dotarł do Ciebie na czas przed rozpoczęciem podróży — jest on również podstawą do uzyskania komposteli w Santiago. Warto też wcześniej zaplanować codzienne etapy, ponieważ będziesz zatrzymywać się na przemian w klasztorach, schroniskach młodzieżowych, parafiach i gospodarstwach agroturystycznych; najłatwiej zrobić to bezpośrednio w aplikacji Camino Ninja, w której możesz układać trasy i od razu planować odpowiednie noclegi.

Ile kosztuje cię ta droga

Spodziewaj się 130 bis 210 Złoty pro Tag, czyli około 30–49 euro. Największym wydatkiem jest nocleg, a tu sytuacja jest jasna: nie ma sieci schronisk typu „albergue” — nocuje się w schroniskach młodzieżowych (Mogilno, Gniezno, Kobylnica), w klasztorach i probostwach (Lubiń, Owińska, ośrodek spotkań „Wojciech-Adalbert” w Mogilnie), w gospodarstwach agroturystycznych, a w Poznaniu po prostu w hotelu; ceny za proste pokoje zaczynają się od 114 złotych. Jedzenie rekompensuje to: obiad około 35 złotych, piwo 14, chleb 4,70. Do tego jednorazowa legitymacja pielgrzyma za kilka złotych, certyfikat za 19 oraz podróż tam i z powrotem. Osoby oszczędne wydadzą od 90 do 130 złotych dziennie (21–30 €), a miłośnicy wygód na 250–320 (58–74 €) — wszystkie ceny obowiązują w sierpniu 2026 r., przy kursie 4,31 złoty za euro.

Dojazd

Początek jest prosty: Mogilno na tej trasie znajduje się stacja kolejowa na linii Poznań–Toruń–Bydgoszcz; z Poznania dojedziesz tam w nieco ponad półtorej godziny, a z Torunia – w godzinę. Z krajów niemieckojęzycznych najlepiej polecieć do Poznań-Ławica — Linia autobusowa nr 159 do dworca głównego, a stamtąd pociągiem regionalnym. A kto chce Camino Polaco to, co było wcześniej, w ogóle niczego nie organizuje: kończy się tam, gdzie to się zaczyna.

Zakończenie ma więcej powiązań, niż sugeruje nazwa: Głogów Leży na trasie do Wrocławia, ponad 25 pociągów dziennie, pierwszy o godz. 4:31, czas przejazdu zazwyczaj półtorej godziny — a Wrocław ma lotnisko i połączenia dalekobieżne we wszystkich kierunkach. Kto kontynuuje pielgrzymkę, i tak nie potrzebuje rozkładu jazdy: następny etap w kierunku Jakubowa należy już do Camino Dolnosląska.

• Jak dojechać do Mogilna: Pociąg z Poznania Głównego przez Gniezno (ok. 1,5 godz.) lub z Torunia/Bydgoszczy (ok. 1 godz.); lotnisko Poznań-Ławica, autobus nr 159 do dworca głównego. Alternatywnie pieszo wzdłuż Camino Polaco, który kończy się właśnie tutaj.
• Powrót z Głogowa: ponad 25 pociągów dziennie do Wrocławia Głównego (ok. 1:11–2:00 godz.); na północ przez Leszno połączenie do Poznania. Najbliższe międzynarodowe lotnisko: Wrocław-Strachowice.
• Wstęp: Gniezno to klasyczny punkt, od którego liczy się trasę (stąd zaczynają się „oficjalne” 235 km); Poznań dzieli trasę niemal dokładnie na pół i dzięki lotnisku oraz dworcowi głównemu stanowi najwygodniejszy punkt wyjścia; Leszno warto odwiedzić na ostatnich dwóch etapach do Głogowa.