Jakobsweg Nijmegen–Maastricht

W skrócie

• Początek / Koniec: Nimegena (kościół św. Stefana / kaplica św. Jakuba) → Maastricht (bazylika św. Serwacego)
• Długość: ok. 217 km
• Różnica wysokości: ok. 630 m podejść i 590 m zejść (ślad GPS trasy)
• Etapy: 11 (10, jeśli dodasz 9-kilometrowy etap Walbeck–Straelen)
• Czas trwania: 10–11 dni
• Kraje: Holandia, Niemcy i Belgia — trzy kraje na tej samej drodze
• Oznakowanie: żółta małża św. Jakuba na niebieskim tle, w Zuid-Limburg również na drewnianych tablicach informacyjnych
• Najlepszy czas: Od kwietnia do października
• Organizator: Stichting Pelgrimswegen naar St. Jacob (Roermond, od 1996 r.); odcinek niemiecki wspólnie z Landschaftsverband Rheinland
• Połączenie: od Maastrichtu wzdłuż Via Mosana przez Visé i Liège do Namur

Przegląd

Ten Jakobsweg Nijmegen–Maastricht — u organizatora nazywa się on Jacobspad Limburg — łączy najstarsze miasto w Holandii z najstarszym kościołem w kraju: około 217 kilometry w 11 etapach, od kaplicy św. Jakuba w Nijmegen przez las Reichswald i region Niersland do miejsca pielgrzymek maryjnych Kevelaer, do Maas w pobliżu Venlo, przez miasto biskupie Roermond a na koniec przez Heuvelland — jedyny pagórkowaty region w Holandii — do Maastricht do grobu św. Servatiusa. Trzy kraje, jedna rzeka i przystanek, którego nie oferuje żadna inna trasa tej szerokości: w Roermond mijasz przedramię apostoła, do którego grobu zmierzasz.

Trasa biegnie od Stichting Pelgrimswegen naar St. Jacob, założona 1996 w Roermondzie, które wspólnie z Landschaftsverband Rheinland wytyczyło niemiecki odcinek; trasę tę oznaczono żółtą muszlą na niebieskim tle, a informacje o niej zawarto w przewodniku turystycznym, zestawie map, śladach GPS oraz specjalnej książeczce z pieczątkami — dwanaście pieczątek tworzą certyfikat trasy. A historyczne korzenie sięgają dalej w przeszłość, niż mogłaby sugerować młoda fundacja: w Nijmegen od 1438 dom pielgrzymów św. Jakuba, w Roermond zakończył modlitwę 1357 bractwo św. Jakuba; w Maastricht znajdują się zarówno gospoda, jak i siedziba bractwa 1429 potwierdzone. Nić nigdy nie zniknęła. Po prostu przez długi czas nie była oznakowana.

W 1602 roku powstała rzeźba ramienia, w 1786 roku upadło bractwo, a w 2013 roku kaplica została odbudowana

W samym środku tej drogi, w kaplicy św. Jakuba przy katedrze w Roermond, znajduje się przedramię apostoła Jakuba — zgodnie ze słowami lokalnego bractwa „de grootste Jacobusreliek die zich buiten het graf van St. Jacobus in Santiago bevindt”, czyli największa relikwia św. Jakuba poza grobem w Santiago. Historia jej pochodzenia przypomina opowieść o europejskiej dyplomacji: od papieża Grzegorz IV. w IX wieku podarowany klasztorowi, 1596 w skarbcu relikwii w Escorialu, 1602 przekazany miastu Roermond przez arcyksięcia Albrechta z Austrii, 1876 poświadczone przez biskupa Paredisa. Puenta nasuwa się sama: udajesz się do Santiago, by dotrzeć do grobu apostoła — a po drodze mijasz jego ramię. Z dzielnicy Sint Jacob w Roermondzie pozostaje jeszcze 2 285 kilometrów.

Wokół tej relikwii istnieje kompletny łańcuch dokumentalny. Począwszy od 1357 W Roermondzie odnotowano istnienie bractwa Confraternitas Sancti Jacobi Maioris — motto „PAX IUSTITIAE FRUCTUS”; liczyło ono około dziesięciu członków z zamożnych kręgów kupieckich, którzy sami byli w Santiago lub wspierali pielgrzymów, w tym dostarczając chleb żytni dla ubogich. Następnie nastąpił rozłam, podwójnie datowany: około 1580 wojna zniszczyła kaplicę św. Jakuba, od której pochodzi nazwa całej dzielnicy, i 1786 cesarz Józef II rozwiązał bractwo — pozostała kwota w wysokości 865 guldenów trafiła do skarbu państwa. W archiwum katedralnym znajduje się zresztą Compostela z 1604, dokument pielgrzyma, który dotarł do Santiago. Zaginęło jedynie jego imię. Dowód pozostał, a człowieka już nie ma — archiwum nie może opowiedzieć o przeszłości w bardziej szczery sposób.

Odrodzenie następowało falami i miało swój początek właśnie tutaj: 1994 Roermond ponownie stał się oficjalnym miastem etapowym na trasie do Santiago, 1996 powstała fundacja Stichting Pelgrimswegen, która wytyczyła tę trasę, 2000 bractwo powróciło — i 2013 Wybudowała w tym miejscu nową kaplicę w miejsce zniszczonej: z cegły z ornamentami z piaskowca, z kamieniem w kształcie muszli św. Jakuba na kalenicy, witrażami przedstawiającymi mosty, gwiazdy i ślady stóp. Na początku szlaku znajduje się jej odpowiednik: „suncte Jacobs gasthuys tot Nymeegen geleegen in die Heesellstraat”, 1438 ufundowany przez księdza Hendricka van Hovelwicka, po reformacji służył jako huta szkła, szkoła, magazyn siana, a na koniec obora — od 2004 Oficjalnie znów nazywa się to Kaplicą św. Jakuba, a w drugą niedzielę miesiąca odbywa się tam nabożeństwo pielgrzymkowe. Droga, na obu końcach której domy pielgrzymkowe znów stały się domami pielgrzymkowymi: to nie przypadek, to część planu.

Inne nazwy

W języku niderlandzkim ta droga nazywa się Jacobspad Limburg — tak nazywa go jego użytkownik w Roermond. Niemiecki odcinek tej samej trasy figuruje w rejestrze Landschaftsverband Rheinland jako Jakobsweg Rhein-Maas, a na mapach poglądowych holenderskiego Stowarzyszenia św. Jakuba znajdziesz go jako trasę nr 5: „Jacobspad Limburg — Millingen przez Maastricht do Eijsden”. Trzy nazwy, jedna trasa. Warto wyjaśnić dwie niejasności: Szlak św. Jakuba w Nijmegen nie jest konkurencją, lecz jego „starszym bratem” — 512 kilometrów od St. Jacobiparochie we Fryzji do Eijsden, które na południe od Nijmegen są identyczne z tym szlakiem; na północ od miasta ta sama trasa nosi jedynie inną nazwę. I to Pelgrimspad (LAW 7) Istnieje jeszcze jedna trasa: Amsterdam–Den Bosch–Maastricht, oznaczona kolorem biało-czerwonym, obsługiwana przez Wandelnet — Nijmegen nie leży na tej trasie. Organizator sam nie podaje jednego szczegółu: oficjalnym punktem startowym jest Nimega lub Millingen nad Renem. Kto zaczyna w Nijmegen, ten zaczyna na dobre.

Dla kogo to idealne rozwiązanie – a dla kogo raczej nie

Idealna opcja, jeśli masz dziesięć lub jedenaście dni wolnego i szukasz trasy Pielgrzymki św. Jakuba, do której dotrzesz biletem kolejowym: płaska, w pobliżu linii kolejowych, dobrze skomunikowana — i bogatsza pod względem kulturowo-historycznym, niż mogłoby to sugerować 217 kilometry. Kaplica pielgrzymkowa z 1438 roku na początku trasy, sanktuarium maryjne z 1642 roku trzeciego dnia, ramię apostoła w Roermond, a na końcu grób św. Serwacego. Trzy kraje, a wszystko to bez potrzeby zabierania ze sobą niczego więcej niż dobre buty.

Szczerze mówiąc, ta trasa nie jest dla ciebie, jeśli szukasz gór: między Nijmegen a Sittardem prawie nie ma żadnych wzniesień, dopiero ostatnie dwa dni w Heuvellandzie oferują wąwozy i prawdziwe podjazdy. Nie jest to też trasa dla Ciebie, jeśli nie znosisz asfaltu — na północy biegasz miejscami po prostych jak struna drogach gospodarczych, a piękne odcinki w Reichswald są raczej nagrodą niż regułą. Zaplecze na niemieckim odcinku jest skromne; jeden z pielgrzymów tak zwięźle opisał wioskę między Goch a Kevelaer: „geen café, geen markt op maandagmorgen, niente nada”. A zazwyczaj niezawodne oznakowanie ma luki w niektórych fragmentach lasu — pobierz wcześniej trasę GPX od organizatora, a nie w trakcie podróży.

Trasa i krajobraz

Zaczynasz w Nijmegen, najstarszym mieście Holandii, przy kościele Stevenskerk i kaplicy św. Jakuba — a po 17 kilometrach jesteś już w Niemczech: w Kranenburg, gdzie od XIV wieku odbywają się pielgrzymki do Cudownego Krzyża Świętego. Następnie pojawia się Reichswald, największy obszar leśny w regionie Dolnego Renu, a za nim Niers, do którego prowadzi droga przez Goch do Kevelaer następnie — przez dwa dni będziesz przemierzać największe centrum pielgrzymkowe ku czci Matki Bożej w północno-zachodniej Europie. Przez Walbeck oraz Miasto Ogrodników Straelen możesz skontaktować się pod adresem Steyl która Maas: rzeka, która wyznacza drugą połowę.

Od Steyl trasa biegnie wzdłuż rzeki — wały przeciwpowodziowe, łęgi, jeziora żwirowe, przystanie promowe. W Roermond przekroczysz rzekę Roer i przejdziesz przez dzielnicę Sint Jacob, a potem poniosą cię Jeziora Maasplassen, obszar jeziorny powstały na terenie dawnych żwirowni, przez granicę do Kessenich w Belgii i z powrotem do Sittard. Dopiero wtedy krajobraz się zmienia: między Sittard a Meerssen tak się zaczyna Pagórkowaty krajobraz południowej Limburgii — Wąwozy, które pewien pielgrzym porównał do galicyjskich „corredoiras”, sady z drzewami rozrzuconymi po polu, gospodarstwa z kamiennymi murami, krzyże polne. W Meerssen odgałęzia się odnoga do Akwizgranu; idziesz prosto, w dół do doliny Geultal i przez Mozę do Maastricht. Organizator nie podaje danych dotyczących różnicy wysokości, ale rozkład trasy jest jasny: dziewięć płaskich etapów, dwa z wzniesieniami.

Etapy, teren i stopień trudności

Organizator dzieli trasę na etapy o długości od 9 do 27 kilometrów — do Maastrichtu jest jedenaście dni, przy czym krótki etap Walbeck–Straelen zazwyczaj dodaje się do poprzedniego dnia: wtedy dziesięć dni z 30-kilometrowym odcinkiem rozpoczynającym się w Kevelaer. Pod względem technicznym nie ma żadnych trudności: brak przełęczy, prawie żadnych wzniesień na północ od Sittard. Wymagające są długie dni 9 i 10 oraz nawierzchnia — asfalt na północy, wymyte wąwozy na południu, które po deszczu stają się śliskie. Dwanaście pieczątek stanowi certyfikat pokonania trasy; Kranenburg, klasztor Graefenthal, Kevelaer, Roermond i Maastricht są stałymi punktami, a pomiędzy nimi trzeba zapytać o drogę. Wszystkie wartości etapów są zaokrąglone — wiążąca jest całkowita długość 217 km.

1. Nijmegen → Kranenburg (ok. 17 km) — krótki początek trasy z najstarszego miasta w Holandii, prowadzący przez granicę; celem jest późnogotycki kościół kolegiacki i pielgrzymkowy św. Piotra i Pawła z Cudownym Krzyżem oraz pierwszym niemieckim stemplem.
2. Kranenburg → Goch (ok. 25 km) — najpierw prosta jak struna asfaltowa droga między polami uprawnymi, następnie w głąb lasu Reichswald, a potem w górę rzeki Niers; po drodze klasztor Graefenthal z pieczątką, a na końcu kościół parafialny św. Marii Magdaleny.
3. Goch → Kevelaer (ok. 22 km) — Dolny Ren w najczystszej postaci: pola, aleje, kapliczki. Na mecie znajduje się największe miejsce pielgrzymek maryjnych w północno-zachodniej Europie z kaplicą łask z 1654 r.; zakwaterowanie tradycyjnie w domu księży.
4. Kevelaer → Walbeck (ok. 21 km) — przez równinę rzeki Niers i las Walbecker Wald, jeden z spokojniejszych etapów; wioski słynące z uprawy szparagów, las bagienny, prawie żadnych wzniesień.
5. Walbeck → Straelen (ok. 9 km) — najkrótszy etap całej trasy, idealny na pół dnia lub jako dodatek do etapu 4; Straelen to miasto kwiatów i ogrodnictwa położone przy granicy z Holandią.
6. Straelen → Steyl (ok. 20 km) — Przekroczenie granicy z powrotem do Holandii i dalsza droga w dół rzeki Mozy; Steyl to miejscowość klasztorna z domem misyjnym św. Michała, a nieco wcześniej na trasie leży Tegelen.
7. Steyl → Roermond (ok. 24 km) — nad brzegiem Mozy, przez Swalmen, do serca szlaku: miasto biskupie z kościołem Munsterkerk z 1218 r., katedrą z relikwią ramienia św. Jakuba oraz dzielnicą Voorstad Sint Jacob.
8. Roermond → Kessenich (ok. 23 km) — przez obszar jezior Maasplassen i przez granicę do Belgii; woda, wały przeciwpowodziowe, rozległe widoki, niewiele cienia.
9. Kessenich → Sittard (ok. 27 km) — belgijska pętla rzeki Mozy z powrotem do Limburgii; długi, płaski etap, na którym krajobraz zmienia się z nizinny na pagórkowaty.
10. Sittard → Meerssen (ok. 26 km) — tu zaczyna się region Heuvelland: wąwozy, sady z drzewami rozrzuconymi po polu, gospodarstwa z kamiennymi murami. W Meerssen odgałęzia się odcinek trasy prowadzący do Akwizgranu.
11. Meerssen → Maastricht (ok. 10 km) — krótki ostatni dzień wędrówki wzdłuż doliny rzeki Geul i przez Mozę do miasta; celem jest bazylika św. Servacego nad grobem św. Servacego.

Oficjalna alternatywna data rozpoczęcia to Millingen aan de Rijn, około 20 kilometrów w dół Renu — dogodne dla wszystkich, którzy przyjeżdżają linią kolejową wzdłuż Renu. A sam szlak prowadzi za Maastrichtem jeszcze aż do Eijsden dalej wzdłuż granicy z Belgią; tam trasę ostatecznie przejmuje Via Mosana.

Najciekawsze atrakcje na trasie

• Sint-Jacobskapel, Nijmegen — Pozostałości schroniska dla pielgrzymów, które ksiądz Hendrick van Hovelwick ufundował w 1438 roku jako „suncte Jacobs gasthuys tot Nymeegen”. Po 1591 r. huta szkła, szkoła, magazyn siana, obora — od 2004 r. ponownie kaplica św. Jakuba, w której w drugą niedzielę miesiąca odbywa się nabożeństwo dla pielgrzymów.
• Grote of Sint-Stevenskerk, Nijmegen — Poświęcony w 1272 r. przez Alberta Wielkiego, w 1591 r. stał się kościołem protestanckim, w 1944 r. został przebity przez spadającą iglicę wieży, a w 1969 r. ponownie otwarty.
• Św. Piotra i Pawła, Kranenburg — Kościół pielgrzymkowy poświęcony Cudownemu Krzyżowi, istniejący od 1406 roku: podobno w 1280 roku pewien pasterz wrzucił hostię do wydrążonego drzewa — 28 lat później podczas wycinki drzewa znaleziono krucyfiks.
• Kaplica Miłosierdzia w Kevelaer — W 1641 roku kupiec Hendrick Busman trzykrotnie usłyszał: „W tym miejscu zbudujesz mi kapliczkę!”; 31 maja 1642 roku umieszczono w niej cudowny obraz, a w 1654 roku wokół niego wzniesiono sześciokątną kaplicę. Nazwisko Busmana widnieje do dziś na cokole.
• Miejscowość klasztorna Steyl — cała wioska złożona z klasztorów nad Mozą, wraz z domem misyjnym św. Michała; przed nią leży Venlo z bazyliką św. Marcina, którą papież Franciszek podniósł do rangi bazyliki w 2019 roku — oparta na tysiącletniej historii Kościoła.
• Sint-Christoffelkathedraal, Roermond — tutaj spoczywa przedramię apostoła Jakuba; według Bractwa jest to największa relikwia św. Jakuba poza grobem w Santiago: podarowana przez arcyksięcia Albrechta w latach 1602/03, poświadczona w 1876 r.
• Voorstad Sint Jacob, Roermond — dzielnica, której nazwa pochodzi od kaplicy św. Jakuba zniszczonej około 1580 roku; w 2013 roku odnowione bractwo zbudowało nową kaplicę z dachem pokrytym kamieniem muszlowym. Jeszcze 2 285 kilometrów do Santiago.
• Pagórkowaty krajobraz południowej Limburgii — ostatnie dwa dni: wąwozy, sady rozproszone, gospodarstwa z kamiennymi murami; w Houthem-Sint Gerlach od kwietnia do października schronisko dla pielgrzymów.
• Sint-Servaasbasiliek, Maastricht — najstarszy zachowany kościół w Niderlandach, wzniesiony nad grobem św. Servatiusa († 384). Poświęcenie nowego budynku w 1039 r. w obecności cesarza Henryka III i dwunastu biskupów; co siedem lat podczas procesji Heiligdomsvaart wystawiane są relikwie — po raz pierwszy odnotowano to w 1391 r., a ostatnio w 2025 r.

Jak pielgrzymi trafiają na tę drogę

Większość osób przyjeżdża pociągiem — do Nijmegen można dotrzeć z Niemiec w ciągu kilku godzin, a trasa zaczyna się w odległości spaceru od dworca kolejowego. Ci, którzy są już w drodze od dłuższego czasu, przybywają pieszo z północy: szlakiem św. Jakuba Nieumeghen, który biegnie od parafii św. Jakuba we Fryzji przez Zwolle do Nijmegen i na południe od miasta pokrywa się z tym szlakiem. Nijmegen nie jest na tej trasie przystankiem pośrednim, lecz rozgałęzieniem: na południe do Maastrichtu — lub na zachód przez Den Bosch do Antwerpii. Kto przybywa z północnej części Holandii, nie zmienia tu więc trasy, a jedynie jej nazwę.

Drugą opcją dostępu jest oficjalny alternatywny start w Millingen aan de Rijn; a ci, którzy przyjeżdżają z Nadrenii Północnej-Westfalii, mogą po prostu wsiąść po drodze — niemiecki odcinek między Kranenburgiem a Straelen przebiega tą samą trasą, którą Związek Regionalny Nadrenii określa jako Jakobsweg Rhein-Maas prowadzi. W Goch i Kevelaer znajdują się stacje kolejowe; północną część możesz zwiedzić później.

Kontynuować pielgrzymkę?

W Maastricht ta trasa się nie kończy, lecz jest kontynuowana: właśnie tutaj zaczyna się holenderski odcinek Via Mosana, która biegnie przez Sint-Pietersberg i Visé do doliny Mozy, w Liège łączy się z odgałęzieniem z Akwizgranu i przez płaskowyż Condroz prowadzi do Namur prowadzi. W praktyce oznacza to, że następnego dnia po przyjeździe po prostu idziesz dalej — z tą samą legitymacją pielgrzyma i w tym samym kierunku. Rzeka Moza, wzdłuż której podążasz od Steyl, towarzyszy ci dalej na południe.

Do wyboru są nawet dwie trasy: kto lubi objazdy, skręca już w Meerssen skierowuje się w stronę ramienia Aachen, mija katedrę i kościół św. Jakuba w Aachen, a stamtąd biegnie wzdłuż Via Mosana DE do Liège, gdzie obie odnogi się łączą. Od Namur trasa biegnie dalej jako Via Mosana 2 do Rocroi, a następnie przez Via Campaniensis do Vézelay i Via Lemovicensis do Pirenejów, gdzie w Saint-Jean-Pied-de-Port Camino Francés przejmuje. Z przedmieścia Sint Jacob w Roermond do Santiago pozostało jeszcze 2 285 kilometrów — na tej trasie pokonano już ponad sto.

Przygotowanie i kwestie praktyczne

Najlepszy czas to okres między kwiecień i październik. Szlak jest dostępny przez cały rok — płaski, położony nisko, bez zagrożenia śniegiem —, ale schroniska są otwarte sezonowo, a wąwozy w regionie Heuvelland stają się trudne do pokonania po deszczowych tygodniach. Należy liczyć się z holenderską pogodą: wiatr, deszcz bez ostrzeżenia, za to prawie nie ma upałów. Oficjalny przewodnik turystyczny„Jacobspad Limburg” ukazała się w 2004 roku w języku niderlandzkim, a w 2008 roku w języku niemieckim, uzupełniona o zeszyt z mapami; organizator udostępnia zaktualizowane opisy etapów w formacie PDF oraz Trasy GPX dostępny. W języku niemieckim dostępny jest również przewodnik turystyczny „Jakobsweg Rhein-Maas-Weg” (autor: Conrad Stein).

Zakwaterowanie należy rezerwować z wyprzedzeniem, zwłaszcza na odcinku niemieckim: klasyczne schroniska dla pielgrzymów są rzadkością — istnieją schroniska typu „refugio” w Roermond oraz Houthem-Sint Gerlach, to Dom księży w Kevelaer, a także klasztory, pokoje gościnne, małe hotele i kempingi. Książeczka pielgrzyma (Credencial) Złóż zamówienie online z wyprzedzeniem, aby dotarło do Ciebie na czas przed rozpoczęciem. Do tego dochodzi Karta rejestrująca czas pracy organizatora: dwanaście pieczątek stanowi zaświadczenie o pokonaniu trasy.

Pobierz trasy GPX przed wyruszeniem — aplikacja „Muschel” prowadzi niezawodnie, ale w niektórych fragmentach lasu występują luki. Dzięki Aplikacja Camino Ninja możesz czuć się bezpiecznie — ma ona na pokładzie kompletną trasę, a ty sam ustalasz etapy podróży i od razu planujesz odpowiednie noclegi.

Ile kosztuje cię ta droga

Trzy kraje, ale ten sam poziom cen: liczyć się z około 50–80 euro dziennie na nocleg ze śniadaniem, ciepły posiłek i zakupy po drodze (szacunki na sierpień 2026 r. — organizator nie podaje stałych cen). Taniej będzie w miejscach, gdzie znajdują się schroniska i zakwaterowanie w klasztorach — zwłaszcza na południe od Roermond; drożej w centrum Maastricht, jeśli zarezerwujesz nocleg na dzień przyjazdu z dużym wyprzedzeniem. Do tego dochodzą dwie drobne pozycje: przewodnik turystyczny z zestawem map oraz karta z pieczątkami, a na koniec bilet powrotny na pociąg. Można zaoszczędzić na obiedzie — piekarnie i supermarkety znajdują się niemal wszędzie na trasie, z wyjątkiem lasu Reichswald oraz odcinka między Goch a Kevelaer: tam konieczne jest samodzielne zaopatrzenie się w prowiant, a w poniedziałki rano w niektórych wioskach dosłownie nic nie jest otwarte. Nie należy jednak oszczędzać na rezerwacji z wyprzedzeniem — kto przyjedzie na niemiecki odcinek bez rezerwacji, zapłaci na koniec więcej za taksówkę niż za pokój.

Dojazd

Na początek: Stacja Nijmegen Centraal leży na trasach holenderskich pociągów Intercity i jest zazwyczaj połączona z Niemcami przez Arnhem; z dworca do kościoła Stevenskerk i kaplicy Sint-Jacobskapel jest około 15 minut spacerem. Aby dotrzeć do alternatywnego punktu startowego Millingen aan de Rijn, należy skorzystać z autobusu z Nijmegen.

Powrót z celu: Maastricht ma doskonałe połączenia komunikacyjne — pociągi NS Intercity kursują przez Eindhoven i Utrecht do Amsterdamu, do Aachen kursuje linia Arriva RE 18, a dalej do Liège Belgijska linia kolejowa S 43 zabierze cię przez Visé — czyli dokładnie wzdłuż odgałęzienia Via Mosana, którym wybrałbyś się pieszo. Jeśli musisz przerwać podróż po drodze: Venlo, Roermond i Sittard mają stacje kolejowe położone bezpośrednio na trasie.

• Dojazd na miejsce startu: Pociąg do Nijmegen Centraal (z Niemiec przez Arnhem); rozkłady jazdy na stronach [bahn.de](https://www.bahn.de) i [ns.nl](https://www.ns.nl).
• Wsiadanie i wysiadanie w trakcie podróży: Stacje kolejowe w Goch, Kevelaer, Venlo, Roermond i Sittard — trasę można łatwo podzielić na odcinki weekendowe.
• Powrót: z Maastricht pociągiem NS Intercity, do Akwizgranu pociągiem RE 18, do Liège pociągiem S 43; bilety belgijskie na stronie [belgiantrain.be](https://www.belgiantrain.be).
• Lotniska: Düsseldorf i Eindhoven na starcie, Maastricht-Aachen i Liège na mecie.